Po spadku indeksu STAR50 o 40 proc. w niespełna cztery miesiące szeroki CSI300 jest już około 20 proc. poniżej szczytu z czerwca, a wcześniejszy rajd napędzany oczekiwaniami na wsparcie państwa oderwał wyceny od bieżących wyników. Od szczytów z czerwca i lipca o około 60 proc. spadły notowania Zhongji Innolight i Eoptolink Technology, dodatkowo pod presją amerykańskich ograniczeń w dostawach do centrów danych; o połowę od sierpniowego debiutu potaniał Unitree, a CXMT stracił ponad jedną czwartą wartości w ciągu miesiąca. MetaX Integrated Circuits i Moore Threads Technology po wzrostach o 700 proc. i 400 proc. od debiutów w 2025 r. oddały około połowy. Według Goldman Sachs spółki AI odpowiadają za 42 proc. kapitalizacji chińskiego rynku akcji i 57 proc. obrotów akcjami klasy A i H, a wskaźnik cena/zysk STAR50 to około 100 wobec około 30 dla Nasdaq 100. Analitycy wskazują na ryzyko dla planów IPO i finansowania sektora, możliwy przepływ kapitału do aktywów defensywnych oraz presję cenową na marże producentów półprzewodników. Indeks STAR50 stracił wcześniej około 480 mld USD wartości rynkowej, a państwowe fundusze kupiły ETF-y za 19 mld USD, by powstrzymać wyprzedaż akcji AI.
Po poniedziałkowym szczycie na poziomie 97,64 euro za MWh - najwyższym od grudnia 2022 r. - benchmarkowe kontrakty na gaz w Amsterdamie (ICE Endex Dutch TTF) zniżkują o 1,0 proc. do 95,69 euro za MWh. W ciągu poprzednich czterech sesji ceny wzrosły o niemal 14 proc., a od początku 2026 r. blisko trzykrotnie. Inwestorzy ważą dane o zapasach w europejskich magazynach przy ograniczonych dostawach globalnych w związku z trwającym od końca lutego konflikcie na Bliskim Wschodzie. Zapełnienie magazynów UE wynosi 74,6 proc. wobec pięcioletniej średniej 89,5 proc., a zgromadzono 846,39 TWh gazu - najniższy poziom od kilkunastu lat. W Niemczech magazyny są wypełnione w 61,5 proc. przy średniej 88,3 proc., natomiast w Polsce 36,51 TWh, czyli 99,1 proc. wobec średniej 98,3 proc.
Wpływ na rynek: ↓ gaz TTF - kontrakty TTF zniżkują o 1,0 proc. do 95,69 euro za MWh po poniedziałkowym szczycie 97,64 euro
ResQuant z Łodzi pracuje nad własnym systemem na chipie (SoC), w którym kluczowe operacje kryptograficzne będą wykonywane bezpośrednio w układzie scalonym, co ma ułatwić ochronę urządzeń o ograniczonej mocy i energii - czujników, dronów i terminali komunikacyjnych. Firma oferuje już bloki kryptograficzne do integracji z innymi układami oraz moduły FPGA, służące do testowania zabezpieczeń przed wdrożeniem docelowego chipu. Współzałożyciel i dyrektor ds. technologii dr inż. Michał Andrzejczak wcześniej zabezpieczał wojskowe systemy łączności, a projekt przewiduje również ochronę przed fizyczną ingerencją, np. atakami laserowymi. W sierpniu 2024 r. amerykański NIST zatwierdził standardy FIPS 203, 204 i 205 obejmujące uzgadnianie kluczy i podpisy cyfrowe odporne na przyszłe zagrożenia kwantowe; ResQuant rozwija ich sprzętowe zastosowania. Operator akceleratora NATO DIANA w Estonii potwierdza udział ResQuant w programie wspierającym technologie cywilno-wojskowe oraz kontrakt z Europejską Agencją Kosmiczną o wartości 185 tys. euro, zawarty w 2024 r. Technologia może chronić łączność wojskową, drony, satelity, sieci telekomunikacyjne i infrastrukturę krytyczną, a w bankowości - transmisję danych i tożsamość urządzeń.
Ambasador UE w Australii Lawrence Meredith zapowiedział we wtorek falę unijnych inwestycji w australijski sektor surowców krytycznych - kluczowy element unijnej strategii dywersyfikacji łańcuchów dostaw z dala od Chin. Unia planuje przeznaczyć nawet 10 mld euro (ok. 11,2 mld dolarów) na surowce krytyczne w ramach większego funduszu konkurencyjności o wartości 409 mld euro, dyskutowanego w budżecie na lata 2028-2034. Kluczowym wehikułem finansowania ma być Europejski Bank Inwestycyjny - rozmowy o podpisaniu memorandm o porozumieniu przez Australię są według Mereditha „bardzo blisko” finalizacji. Podstawą prawną jest umowa o wolnym handlu wynegocjowana w marcu po ośmiu latach rozmów, której ratyfikacja spodziewana jest na początku przyszłego roku - zniesie ona 5,5-proc. taryfę UE na surowce krytyczne. Na początku UE zainteresowana jest minerałami, które Australia wskaże do swojego rezerwy strategicznej: galem, antymonem i pierwiastkami ziem rzadkich, a także inwestycjami w przetwórstwo i rafinację. Australia jest jednym z kilku „supermocarstw” surowcowych obok Brazylii, RPA i Kanady, w które UE chce inwestować; Meredith nazwał 2026 rok „transformacyjnym” dla relacji australijsko-unijnych i zapowiedział wejście na „następny poziom” w 2027. W tle UE planuje zmobilizować 800 mld euro na obronność w ramach ReArm Europe do 2030 roku, co dodatkowo zwiększa popyt na surowce krytyczne.
Pożar w kluczowym saudyjskim hubie naftowym Ras Tanura wybuchł po kolejnej fali ataków rakietowych i dronowych Huti. Ogień udało się opanować kilka godzin później. Rynki zareagowały natychmiast: Brent crude wzrósł o 0,6 proc. do 116,50 dol. za baryłkę, a amerykański WTI o 0,7 proc. do 102,50 dol. (dane na godz. 8:25 GMT we wtorek). Inwestorzy obawiają się zakłóceń w dostawach surowca w związku z eskalacją ataków w regionie. Ras Tanura to jeden z największych terminali naftowych na świecie, co czyni go celem o szczególnym znaczeniu dla globalnego rynku ropy.
Wpływ na rynek: ↑ Ropa Brent, ↑ Ropa WTI - obawy o dostawy po ataku Huti na Ras Tanura; Brent 116,50 dol. za baryłkę
Pożar w kluczowym saudyjskim hubie naftowym Ras Tanura wybuchł po kolejnej fali ataków rakietowych i dronowych Huti. Ogień udało się opanować kilka godzin później. Rynki zareagowały natychmiast: Brent crude wzrósł o 0,6 proc. do 116,50 dol. za baryłkę, a amerykański WTI o 0,7 proc. do 102,50 dol. (dane na godz. 8:25 GMT we wtorek). Inwestorzy obawiają się zakłóceń w dostawach surowca w związku z eskalacją ataków w regionie. Ras Tanura to jeden z największych terminali naftowych na świecie, co czyni go celem o szczególnym znaczeniu dla globalnego rynku ropy.
Wpływ na rynek: ↑ Ropa Brent, ↑ Ropa WTI - obawy o dostawy po ataku Huti na Ras Tanura; Brent 116,50 dol. za baryłkę
Huti twierdzą, że zaatakowali rafinerię Ras Tanura - największy zakład przetwórczy ropy w Arabii Saudyjskiej, położony nad Zatoką Perską, o przepustowości ok. 550 tys. baryłek dziennie. To kolejna odsłona kampanii rebeliantów wymierzonej w saudyjską infrastrukturę naftową, która w przeszłości - jak atak dronów na Abqaiq i Churais w 2019 r. - potrafiła chwilowo wyłączyć połowę krajowego wydobycia i wywołać skokowy wzrost cen ropy. Strona saudyjska nie potwierdziła dotąd skutków uderzenia ani strat produkcyjnych. Wcześniej tego dnia Huti informowali o atakach na lotnisko króla Fahda w Dammam, lotnisko w Nadżranie i bazę lotniczą Chamis Muszajt.
Wpływ na rynek: ↑ Ropa Brent - Huti twierdzą, że uderzyli w rafinerię Ras Tanura (ok. 550 tys. baryłek dziennie), co grozi podażą
Komisja Europejska proponuje nowe źródło własne budżetu UE na lata 2028-2034: państwa członkowskie płaciłyby 2 euro rocznie za każdy kilogram niezebranych elektroodpadów. Mechanizm ma przynosić do 15 mld euro rocznie wpływów, a wysokość składki byłaby liczona jako różnica między ilością sprzętu wprowadzanego na rynek a ilością odpadów faktycznie zebranych. Formalnym płatnikiem byłoby państwo, nie producent, więc projekt nie nakłada wprost opłaty od każdej sprzedanej pralki czy lodówki. Branża obawia się jednak skutków pośrednich - rządy, chcąc ograniczyć wpłaty do Brukseli, mogłyby przerzucać koszty zwiększonej zbiórki na przedsiębiorców. Wojciech Konecki, prezes APPLiA Polska, wskazuje, że mechanizm nie uwzględnia żywotności produktów (lodówki i pralki służą po kilkanaście lat), a polska branża zbiera już 100 proc. elektroodpadów, podczas gdy wymagałoby się od niej 120-130 proc. - co jego zdaniem rozbuduje szarą strefę. Krytykuje też polskiego komisarza ds. budżetu Piotra Serafina za zgodę na to rozwiązanie, podkreślając, że Polska jest jednym z największych producentów AGD w UE. Według Koneckiego obciążenie rzędu 15 mld euro grozi likwidacją fabryk i upadkiem branży.
Po ujawnieniu zobowiązań infrastrukturalnych o łącznej wartości około 637 mld USD największym kontrahentem w prospekcie IPO okazuje się Broadcom z umowami na około 161 mld USD - to pięcioletnie leasingi sprzętu opartego na chipach TPU Google, księgowane jako leasing finansowy, nieodwoływalny poza przypadkiem niewypłacalności. Dalej plasują się Google (około 115 mld USD), Amazon (około 110 mld USD) i Microsoft (około 45 mld USD). Około 121 mld USD do 2029 r. spółka zobowiązała się wydać u AI Anthropic SpaceX (ticker SPCX), jednak po początku 2027 r. każda ze stron może odejść z 90-dniowym wypowiedzeniem; umowy z Nscale i Lambda na chipy Nvidii dodają około 86 mld USD. W pierwszej połowie 2026 r. Anthropic wydała 8,9 mld USD na wynajem mocy obliczeniowej - prawie czterokrotnie więcej niż rok wcześniej - przy przychodach 16,3 mld USD i stracie netto 80,7 mld USD, z czego 72,4 mld USD to niegotówkowy koszt wzrostu wyceny obligacji zamiennych (strata operacyjna: 693 mln USD). Zobowiązania odpowiadają około 22% backlogu AWS (496 mld USD) i Google Cloud (514 mld USD) na 30 czerwca oraz 6,6% komercyjnego backlogu Microsoftu (678 mld USD), a cztery nieodwoływalne umowy rozłożone równomiernie dają około 66 mld USD rocznie - prawie połowę z 135-145 mld USD, które Meta planuje wydać w tym roku; kolejnym sygnałem będą środowe wyniki Alphabet, gdzie skok backlogu Google Cloud znacznie powyżej 514 mld USD potwierdziłby napływ tych opłat.
Wpływ na rynek: ↑ AVGO, ↑ GOOGL - umowy z Broadcomem na około 161 mld USD to leasing sprzętu na chipach TPU Google
Po złożeniu w SEC formularza S-1 w poniedziałek 26 października 2026 r. Anthropic ujawnia w prospekcie 16,3 mld USD przychodów i 80,7 mld USD straty netto w I półroczu 2026 r. (z czego 72,4 mld USD to niegotówkowy odpis dot. obligacji zamiennych), a debiut na Nasdaq Global Select Market pod symbolem ANT planuje na listopad. Będzie to pierwsza duża amerykańska spółka zajmująca się wyłącznie oprogramowaniem AI na giełdzie; przedział cenowy i liczba akcji nie są jeszcze znane i pojawią się w poprawionej wersji dokumentu, a według "Wall Street Journal" oferta może przynieść 100 mld USD lub więcej przy wycenie 1,5-2 bln USD. Przychody w pierwszym półroczu 2026 r. wyniosły 16,3 mld USD wobec 1,16 mld USD rok wcześniej, przy koszcie przychodów 2,38 mld USD i implikowanej marży brutto ok. 85% wobec ok. 12%; spółka zatrudnia 5,3 tys. osób wobec 940 na koniec 2024 r., a w III kw. była rentowna w ujęciu skorygowanym z dodatnimi przepływami pieniężnymi. W pierwszym półroczu 2026 roku spółka wykazała bowiem 16,3 mld USD przychodów przy 5,3 tys. pracowników.
Anthropic złożył w amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) dokument S-1, rozpoczynając formalne przygotowania do pierwszej oferty publicznej pod symbolem „ANT”. Spółka nie podała jeszcze, ile chce pozyskać ani jaka będzie cena akcji. W pierwszej połowie 2026 roku przychody sięgnęły 16,3 mld dolarów wobec 1,2 mld dolarów rok wcześniej, a strata operacyjna zmniejszyła się z 2,1 mld do 693 mln dolarów. Jednocześnie Anthropic wykazał 80,7 mld dolarów straty netto, przypisanej głównie niegotówkowym korektom księgowym związanym z długiem zamiennym; firma zastrzegła, że nie ma gwarancji osiągnięcia lub utrzymania rentowności. Na 30 września br. spółka miała ponad 11 900 klientów wydających co najmniej 100 tys. dolarów rocznie, w tym ponad 1900 z wydatkami co najmniej 1 mln dolarów i około 250 z wydatkami co najmniej 10 mln dolarów. Wskaźnik utrzymania przychodów netto (net revenue retention) wyniósł pod koniec trzeciego kwartału około 900 proc. Ponad połowa klientów wydających co najmniej 100 tys. dolarów rocznie korzysta już zarówno z platformy Claude, jak i z aplikacji (pod koniec 2025 roku około 30 proc.).
Według doniesień medialnych z poniedziałku, szef Broadcomu przez blisko dwa miesiące zabiegał o zaangażowanie banków na ponad 40 mld USD w ramach największej w historii transakcji dłużnej związanej ze sztuczną inteligencją. Całkowita wartość pakietu finansowania leasingu chipów dla Anthropic ma sięgnąć rekordowych 63 mld USD i została przygotowana przed planowanym IPO spółki. Negocjacje dotyczyły wyższych stóp oraz dodatkowych gwarancji kredytowych dla banków, co ma ograniczyć ich ryzyko przy tak dużej ekspozycji. Transakcja pokazuje skalę zapotrzebowania na kapitał w segmencie infrastruktury AI oraz rosnące znaczenie Broadcomu jako dostawcy układów i pośrednika w finansowaniu klientów.
Wpływ na rynek: ↑ AVGO - rekordowy pakiet leasingu chipów dla Anthropic o wartości 63 mld USD zwiększa popyt na układy Broadcomu
W prospekcie IPO Anthropic (S-1) liczącym 335 stron, w przypisie na stronie 248 spółka zaznaczyła, że Ben Mann jest "często określany mianem współzałożyciela", ale "nie jest członkiem Founder LLC ani Continuing Founder" - w efekcie nie wchodzi do grupy siedmiu założycieli, którzy wspólnie kontrolowaliby ponad 50,1 proc. głosów na akcjonariacie. Rzecznik Anthropic potwierdził w poniedziałek, że rola Manna się nie zmieniła i "nadal uzasadnione jest nazywanie go współzałożycielem"; jego profil na LinkedIn również tak go określa. 37-letni Mann, mieszkający w San Francisco z żoną i dwójką dzieci, współkieruje Anthropic Labs - eksperymentalnym ramieniem spółki - razem z Mike'em Kriegerem z Instagrama. Wcześniej współtworzył GPT-3 w OpenAI, które opuścił w 2021 r. wraz z siedmioma innymi osobami, które następnie założyły Anthropic; w podcaście z 2025 r. tłumaczył odejście tym, że "bezpieczeństwo nie było tam priorytetem". To kolejny przykład niespójności: na szczycie Bloomberga w 2024 r. CEO Dario Amodei mówił o "siedmiu współzałożycielach", a grudniowy film Anthropic na YouTube z serii rozmów z założycielami również obejmował siedem osób. 14 października Anthropic ogłosił otwarcie pierwszego biura w Singapurze, wskazując, że "współzałożyciel Ben Mann" podpisał porozumienie z tamtejszym Ministerstwem Rozwoju Cyfrowego i Informacji. Prawniczka Ann Lipton z University of Colorado Law School, była pracownica SEC, zwraca uwagę, że "founder" to termin potoczny, a nie prawny - przypis w prospekcie precyzuje natomiast faktyczne uprawnienia Manna.
Zgodnie z opublikowanym niedawno przez Anthropic dokumentem S-1, każdy z czterech obecnych powierników Long-Term Benefit Trust (LTBT) otrzymuje 400 tys. USD rocznie, a przewodniczący dodatkowe 25 tys. USD. Łącznie pensje wynoszą 1,625 mln USD rocznie, podczas gdy cały fundusz LTBT zabezpieczono na 8,425 mln USD na dziewięć miesięcy kończących się 30 września 2026 r. Trust może liczyć do pięciu powierników - cztery miejsca są obsadzone, jedno pozostaje wolne według stanu na październik 2026 r. Trzech z czterech obecnych powierników dołączyło w ciągu ostatnich około 18 miesięcy, więc organ nadzorujący zarząd Anthropic wciąż się stabilizuje. Wynagrodzenie jest stałe, niezależne od zysków spółki, a powiernicy nie mogą posiadać żadnych udziałów finansowych w Anthropic. LTBT utworzony we wrześniu 2023 r. kontroluje specjalne akcje klasy T, które dają mu prawo wyboru większości zarządu. Anthropic rozważa IPO przy wycenie szacowanej na 2 bln USD.
Komisja Europejska rozważa objęcie importu z Chin środkami ochronnymi (safeguards) w sektorach chemicznym, meblarskim i maszynowym - mogą to być limity ilościowe lub cła. Propozycja ma zostać przedstawiona już w pierwszym kwartale 2027 roku. Wcześniej, 9 października, UE i Chiny zawarły porozumienie ograniczające import chińskich samochodów hybrydowych do 350 tys. sztuk rocznie przez cztery lata, z roczną korektą limitu o 6 proc. - według FT w samym 2027 roku oznacza to import mniejszy o 500-700 tys. aut. Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen mówiła po szczycie UE 16 października, że porozumienie nie rozwiąże problemu strukturalnej nierównowagi, a prezydent Francji Emmanuel Macron wskazał jako priorytety chemikalia, tworzywa sztuczne i żelazostopy. Skala problemu jest duża: deficyt UE w handlu towarami z Chinami wyniósł w drugim kwartale 2026 roku 103 mld euro (najwięcej od trzeciego kwartału 2022), a w całym 2025 roku sięgnął 359,8 mld euro przy eksporcie 199,6 mld euro i imporcie 559,4 mld euro. Środki ochronne są narzędziem poważniejszym niż cła antydumpingowe - nie wymagają dowodu nieuczciwych praktyk, wystarczy wykazanie szkody dla unijnego przemysłu, i formalnie dotyczą wszystkich partnerów handlowych. Równolegle przywódcy UE zlecili Komisji przygotowanie do końca roku narzędzia „kill switch”, a w grudniu ma zostać zaproponowany mechanizm ograniczający zależność od pojedynczych dostawców kluczowych produktów.
Grupa Azoty miała zbudować nowoczesną i wysoko dochodową fabrykę, tymczasem projekt stał się przyczyną afery i wciągnął koncern w spiralę zadłużenia. Dziennikarze dotarli do nowych dowodów, które mają wyjaśniać, dlaczego za czasów rządów PiS największy polski koncern chemiczny znalazł się w tarapatach finansowych. Sprawa dotyczy zatem inwestycji, która zamiast generować zyski, pogłębiła problemy bilansowe Grupy Azoty. Szczegóły ustaleń opublikowano w materiale premium. Sama afera toczy się wokół decyzji zarządczych z okresu poprzednich rządów.
Kolejna partia odtajnionych dokumentów Pentagonu, udostępniona 23 października 2026 r., zawiera 60-stronicowy raport "Utah Ranch Investigation" z 2010 r. przygotowany przez Bigelow Aerospace Advanced Space Studies (BAASS) - prywatnego wykonawcę zaangażowanego w finansowane przez rząd USA badania niezidentyfikowanych zjawisk. Ekipa BAASS dwukrotnie odwiedziła okolice Fort Duchesne w dorzeczu Uintah w Utah (w marcu i kwietniu 2010 r.), rozmawiała z ponad 25 osobami, m.in. ranczerami i funkcjonariuszami służb, oraz zainstalowała siedem cyfrowych kamer dla dzikiej zwierzyny; świadkowie opisywali duże, psowate stworzenia chodzące na dwóch nogach o wysokości 6-7 stóp, istotę o czarno-szarym futrze i spiczastych uszach, a także świecące kule i ogromne robakowate zwierzęta. Analiza zabezpieczonych włosów wykazała jednak sekwencję DNA psowatych zgodną z próbką kontrolną psa z posesji, a kolejna próbka z kamienia odpowiadała DNA szopa - materiały nie potwierdzają istnienia opisywanego "portalu" ani nadprzyrodzonego charakteru rzekomych stworzeń. Wcześniej Pentagon opublikował siódmą transzę plików UAP w systemie PURSUE, obejmującą 28 dokumentów, w tym raport o matowym czarnym trójkątnym obiekcie zaobserwowanym przez federalnych agentów oraz affidavit Waltera Hauta z 2002 roku dotyczący incydentu w Roswell z 1947 roku.
Defense Intelligence Agency (DIA) w opublikowanej 26 października ocenie zwraca uwagę, że Chiny mogą rozmieścić na orbicie broń opartą na energii skierowanej (directed-energy) już pod koniec dekady. Równolegle DIA wskazuje, że Rosja rozwija coraz szerszy arsenał uzbrojenia zdolnego do atakowania satelitów na orbicie. Raport wpisuje się w rosnące napięcia wokół militaryzacji przestrzeni kosmicznej i konkurencji technologicznej USA-Chiny-Rosja. Ekspansja broni antysatelitarnych to bezpośrednie ryzyko dla infrastruktury komercyjnego sektora kosmicznego oraz systemów łączności i nawigacji.
Kanclerz Friedrich Merz podczas azjatyckiej podróży opowiedział się w Singapurze za szybkim zawarciem przez UE porozumienia handlowego z blokiem ASEAN oraz za połączeniem unijnych umów z poszczególnymi krajami. „Długoterminowo dążymy do umowy o wolnym handlu między UE a ASEAN” - powiedział w wystąpieniu programowym, wskazując, że ASEAN zrzesza jedenaście państw Azji i niemal 700 mln mieszkańców. Merz chwalił też pomysł wielkiego porozumienia międzyregionalnego UE z Transpacyfijską Współpracą Gospodarczą (CPTPP), której dwunastu członków - m.in. Kanada, Australia, Chile i Wielka Brytania - liczy blisko 600 mln ludzi. Argumentował, że taka umowa odzwierciedlałaby splot łańcuchów dostaw i produkcji, a obie strony skupiałyby ponad jedną trzecią światowego handlu. Jednocześnie mówił o wiązaniu unijnych umów z Indonezją, Filipinami, Indiami, Australią i Malezją, by były efektywniejsze. Tło to dążenie Niemiec do większej niezależności gospodarczej od Chin. Warto pamiętać, że negocjowanie umów handlowych nie leży w gestii rządu federalnego, lecz UE, która liczy 27 państw i około 480 mln mieszkańców.
Sprawa dotyczy pożyczki 2 mln zł udzielonej polskiemu przedsiębiorcy w styczniu 2022 roku przez brytyjską spółkę pożyczkową. Urząd skarbowy pobrał 400 tys. zł podatku (20%), następnie zwrócił 300 tys. zł, stosując 5% stawkę z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Wielką Brytanią. Przedsiębiorca nadal kwestionuje interpretację, wskazując na zwolnienie z CIT przewidziane dla pożyczek unijnych, i sprawę ponownie bada Naczelny Sąd Administracyjny. W 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję skarbówki w całości, ale nie rozstrzygnął, czy spółka mogła korzystać ze zwolnienia z CIT po brexicie. To jeden z przykładów niejasności podatkowych, które niemal siedem lat po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE wciąż dotykają polskie firmy.
Reakcja chińskich marek na domniemane słowa Kyliana Mbappé o "chińskim dyktatorze" jest szybka i bolesna finansowo - piłkarz Realu Madryt ma w Chinach dużą obecność komercyjną i lukratywne kontrakty reklamowe. Nagranie z francuskiego talk show The Bridge, w którym Mbappé miał powiedzieć, że jego ulubiony mem to ten z jego twarzą na wizerunku przypominającym Mao, krąży w sieci w niepotwierdzonych klipach, a oryginał zniknął już z YouTube programu. Piłkarz nie wymienia Mao z nazwiska, ale zrzuty ekranu rozprzestrzeniły się w chińskich mediach społecznościowych. Dyskusję rozpętało forum piłkarskie Dongqiudi w poniedziałek wieczorem, nazywając wypowiedzi "niestosownymi" i raniącymi uczucia Chińczyków; użytkownicy Weibo zarzucają Mbappé "czerpanie zysków z chińskiego rynku przy jednoczesnym obrażaniu chińskiej opinii publicznej". Do sprawy odniósł się rzecznik MSZ Lin Jian, a według doniesień państwowa telewizja CCTV zawiesza transmisje meczów La Ligi i usunęła treści związane z napastnikiem ze swoich aplikacji informacyjnych. Ani Mbappé, ani The Bridge nie skomentowali sprawy; nie jest jasne, kiedy wywiad wyemitowano. Tło: Mao założył ChRL w 1949 r. i rządził przez burzliwe dekady, a jego Wielki Skok i rewolucja kulturalna pochłonęły dziesiątki milionów ofiar - mimo to pozostaje oficjalnie czczoną ikoną narodową, więc każda aluzja do niego ma w Chinach wyjątkową wagę.
Port Polska, największa planowana inwestycja infrastrukturalna w Polsce, ma problem z domknięciem budżetu - luka wynosi około 20 mld zł. Wiceminister infrastruktury i pełnomocnik rządu ds. CPK Piotr Malepszak przekazał wcześniej, że nie ma szans na pozyskanie z UE planowanych 33,6 mld zł na Koleje Dużych Prędkości; z Unii można dostać co najwyżej 12 mld zł na linię Y. Prezes BGK Mirosław Czekaj potwierdził wstępne rozmowy o finansowaniu i wskazał, że bank mógłby przeznaczyć do 10 mld zł na pojedynczy projekt - lotnisko i kolej to odrębne przedsięwzięcia, więc łączne zaangażowanie mogłoby sięgnąć 20 mld zł. Warunkiem są zabezpieczenia, gwarancje Skarbu Państwa i wskazanie źródeł spłaty. Równolegle BGK deklaruje otwartość na długoterminowe finansowanie elektrowni jądrowej w Choczewie (koszt szacowany na 192 mld zł, start budowy w 2028 r.) - możliwy kredyt do 10 mld zł. W tym samym czasie rozstrzygany jest konkurs na nowego prezesa spółki CPK, a pierwsze operacje w Baranowie planowane są na koniec 2032 r.
POPiHN skierował pismo do przewodniczących senackich komisji budżetu i gospodarki, w którym argumentuje, że jednoczesne działanie 60-proc. podatku od nadzwyczajnych zysków oraz podwyższonej stawki CIT dla branży paliwowej prowadzi do wielokrotnego opodatkowania tego samego wyniku ekonomicznego. Branża szacuje już ponoszone koszty związane z podatkiem od nadzwyczajnych zysków na ok. 5 mld zł, a łączną wartość dodatkowych wpływów z podwyższonego CIT oszacowano na 7,183 mld zł. W pierwszym kwartale 2027 r. część firm mogłaby zostać objęta jednocześnie 60-proc. podatkiem od nadzwyczajnych zysków i 30-proc. stawką CIT. Ponieważ podatek od nadzwyczajnych zysków nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, obciążenia mogłyby przekroczyć połowę dochodu producentów paliw. POPiHN proponuje, by podatek od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów dla celów CIT za okres obejmujący pierwszy kwartał 2027 r. - zdaniem organizacji nie likwidowałoby to podatku ani nie uszczuplało wpływów budżetowych. Branża ostrzega też, że nadmierne obciążenia fiskalne mogą ograniczyć inwestycje w infrastrukturę kluczową dla bezpieczeństwa paliwowego i transformację energetyczną, a część kosztów nowych regulacji mogłaby zostać przeniesiona na ceny paliw i energii.
Do zdarzenia doszło 24 czerwca podczas wznoszenia Boeinga 777 British Airways z londyńskiego Heathrow na trasę do Nowego Jorku. Załoga zgłosiła, że na wysokości 5800 stóp (1768 m), około 4 mil morskich (7,4 km) na północny wschód od Guildford, srebrzysty obiekt przeleciał nie więcej niż 50 stóp (15 m) nad prawym skrzydłem, lecąc „w przeciwnym kierunku, bardzo szybko”. Pilot opisał go w raporcie jako „prawdopodobnie średniej wielkości drona”, a w rozmowie radiowej określił jako prawdopodobnie srebrny, metaliczny i odblaskowy, o rozmiarach „czterech tosterów”; zgłoszenie zarejestrowano o 12:08 UTC (13:08 czasu londyńskiego). Brytyjska Airprox Board, która rozpatrzyła sprawę na posiedzeniu 16 września, nie uznała obiektu za drona - wpisała go jako „Unk Obj” i przyznała najwyższą kategorię ryzyka kolizji A, oznaczającą, że odegrał rolę przypadek lub istniało realne zagrożenie zderzeniem. Kontrolerzy NATS nie znaleźli żadnego kontaktu radarowego z obiektem. Na 13 zgłoszeń dronów i nieznanych obiektów ocenianych w tym miesiącu tylko to jedno dostało kategorię A; osiem otrzymało standardowe ustalenie, że opis wskazuje, iż obiekt „mógł być dronem”. Przewoźnik podał, że załoga nie musiała wykonywać manewrów wymijających, a lot dotarł do Nowego Jorku zgodnie z planem.
Apple poinformowało, że wymieni egzemplarze iPhone'a Duo, u których kilka dni po premierze pojawiły się wady ekranu wewnętrznego. Firma przyznaje, że zna "problem dotykający wewnętrzny wyświetlacz w niewielkiej liczbie" telefonów, i apeluje do poszkodowanych użytkowników o kontakt w celu wymiany urządzenia. W mediach społecznościowych pojawiły się zdjęcia pokazujące linie na ekranie oraz pęknięcia wzdłuż centralnego zagięcia, a niektórzy właściciele zgłaszali trzask podczas otwierania. Jeden z użytkowników, Justin Lokos, opublikował zdjęcie uszkodzonego egzemplarza, a następnie nowego telefonu, dziękując sklepowi Apple w Nowym Jorku za pomoc. Skala problemu pozostaje niejasna - Apple nie podało liczby dotkniętych urządzeń, a część zdjęć mogła zostać wygenerowana przez sztuczną inteligencję. iPhone Duo to pierwszy składany smartfon Apple i zarazem najdroższy iPhone w historii - w Wielkiej Brytanii kosztuje od 1999 funtów (2668 dolarów), a najlepiej wyposażone modele do 3199 funtów. Urządzenie ma 7,6-calowy (19,3 cm) ekran wewnętrzny łączony centralnym zawiasem, którego złożoność inżynieryjna odpowiada za podobne usterki u konkurencji - pierwszy Galaxy Fold Samsunga miał problemy z pękającymi ekranami recenzentów w 2019 r. Premierę Duo zaprezentował nowy prezes Apple John Ternus, który we wrześniu zastąpił Tima Cooka.
Wpływ na rynek: ↓ AAPL - wymiana wadliwych iPhone'ów Duo i niejasna skala usterki mogą obciążyć odbiór nowego produktu Apple
Apple poinformowało, że wymieni egzemplarze iPhone'a Duo, u których kilka dni po premierze pojawiły się wady ekranu wewnętrznego. Firma przyznaje, że zna "problem dotykający wewnętrzny wyświetlacz w niewielkiej liczbie" telefonów, i apeluje do poszkodowanych użytkowników o kontakt w celu wymiany urządzenia. W mediach społecznościowych pojawiły się zdjęcia pokazujące linie na ekranie oraz pęknięcia wzdłuż centralnego zagięcia, a niektórzy właściciele zgłaszali trzask podczas otwierania. Jeden z użytkowników, Justin Lokos, opublikował zdjęcie uszkodzonego egzemplarza, a następnie nowego telefonu, dziękując sklepowi Apple w Nowym Jorku za pomoc. Skala problemu pozostaje niejasna - Apple nie podało liczby dotkniętych urządzeń, a część zdjęć mogła zostać wygenerowana przez sztuczną inteligencję. iPhone Duo to pierwszy składany smartfon Apple i zarazem najdroższy iPhone w historii - w Wielkiej Brytanii kosztuje od 1999 funtów (2668 dolarów), a najlepiej wyposażone modele do 3199 funtów. Urządzenie ma 7,6-calowy (19,3 cm) ekran wewnętrzny łączony centralnym zawiasem, którego złożoność inżynieryjna odpowiada za podobne usterki u konkurencji - pierwszy Galaxy Fold Samsunga miał problemy z pękającymi ekranami recenzentów w 2019 r. Premierę Duo zaprezentował nowy prezes Apple John Ternus, który we wrześniu zastąpił Tima Cooka.
Wpływ na rynek: ↓ AAPL - wymiana wadliwych iPhone'ów Duo i niejasna skala usterki mogą obciążyć odbiór nowego produktu Apple
Nowe zgłoszenia pękających egzemplarzy iPhone'a Duo napływają tydzień po premierze długo wyczekiwanego składanego modelu Apple - w Polsce podstawowa wersja kosztuje 9 999 zł, a wariant z maksymalną pamięcią 15 999 zł. U części użytkowników na ekranie pojawiają się pęknięcia i jasne linie, u niektórych już po kilku godzinach użytkowania; Apple potwierdził problem "wewnętrznego wyświetlacza w niewielkiej liczbie egzemplarzy" i kieruje poszkodowanych do AppleCare w celu wymiany urządzenia. Oficjalny cennik serwisowy wycenia serwis baterii na 1 119 zł, wymianę wyświetlacza zewnętrznego na 2 149 zł, wewnętrznego na 4 999 zł, a "inne uszkodzenie" na 7 499 zł - co pokazuje skalę kosztów ewentualnych napraw poza gwarancją. Wcześniej Apple przyznało, że zna problem dotykający wewnętrzny wyświetlacz w niewielkiej liczbie telefonów, i zaapelowało do poszkodowanych użytkowników o kontakt w celu wymiany urządzenia; w mediach społecznościowych pojawiły się wtedy zdjęcia pokazujące linie na ekranie oraz pęknięcia wzdłuż centralnego zagięcia, a niektórzy właściciele zgłaszali trzask podczas otwierania.
Wpływ na rynek: ↓ AAPL - pękające ekrany iPhone'a Duo i wymiany egzemplarzy to ryzyko wizerunkowe i kosztowe
Po fali zgłoszeń użytkowników Apple potwierdził, że zna problem z wewnętrznym ekranem w niewielkiej liczbie egzemplarzy iPhone'a Duo i zaleca kontakt z AppleCare w celu wymiany sprzętu. Posiadacze wadliwych urządzeń opisują podobny schemat: przy otwieraniu telefonu czuć nietypowy opór zawiasu, po użyciu dodatkowej siły słychać trzask, a na ekranie pojawia się trwałe pęknięcie - pionowa linia na środku wyświetlacza i pozioma linia biegnąca do prawej połowy. Część zgłasza awarię już kilka godzin po zakupie, inne po kilku dniach użytkowania. Apple nie wyjaśnił przyczyny uszkodzeń ani nie podał dokładnej liczby dotkniętych urządzeń, a według 9to5Mac do wymiany nie jest wymagany dodatkowy plan AppleCare+. Wcześniej firma zapowiedziała wymianę egzemplarzy z wadami ekranu wewnętrznego, a w mediach społecznościowych pojawiły się zdjęcia pęknięć wzdłuż centralnego zagięcia; iPhone Duo to pierwszy składany smartfon Apple, kosztujący w Wielkiej Brytanii od 1999 funtów (2668 dolarów).
Wpływ na rynek: ↓ AAPL - Apple potwierdził wady ekranu w składanym iPhonie Duo i zaleca wymianę sprzętu
Ministerstwo Energii zbiera od firm ciepłowniczych ankiety i tabele, by ocenić skalę problemów z dostępem do węgla energetycznego w sezonie grzewczym - resort nie komentuje sprawy. Prezes Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie Jacek Szymczak wskazuje, że choć sytuacja nie jest tak poważna jak w 2022 r., to wyzwaniem może być nie tylko cena, ale i sam dostęp do surowca. Głównym źródłem kłopotów jest wstrzymanie przez Rosję przewozu kazachskiego węgla przez bałtycki port Ust-Ługa, gdzie Rosjanie wożą koleją przede wszystkim zboże. Z ciepła systemowego korzysta w Polsce ok. 15 mln osób, a węgiel pozostaje głównym paliwem w ponad połowie przedsiębiorstw ciepłowniczych; resztę stanowią gaz i OZE. Koszty pozyskania paliw kopalnych rosną od początku roku zarówno dla firm, jak i gospodarstw domowych. Od przełomu września i października napływają sygnały, że dostawcy, którzy wygrali przetargi, opóźniają realizację umów lub nawet są gotowi zapłacić karę i wycofać się z kontraktu. Skala problemów zależeć będzie od przebiegu zimy oraz dalszych losów konfliktu na Bliskim Wschodzie, w tym blokady cieśniny Ormuz.
Zysk netto grupy Alior Banku w III kwartale 2026 r. spadł do 473,2 mln zł z 563 mln zł rok wcześniej, co oznacza spadek o 15,9 proc. rdr, ale wzrost o 29,1 proc. w ujęciu kwartalnym. Konsensus analityków zakładał 421,7 mln zł, a prognozy siedmiu biur maklerskich wahały się od 403,3 mln zł do 444 mln zł - wynik okazał się więc o 12,2 proc. wyższy od oczekiwań. Spadek zysku rdr bank tłumaczy głównie wyższymi o 54 mln zł rezerwami na sprawy sporne (w tym 78,6 mln zł dodatkowych rezerw utworzonych w III kwartale) oraz o 102 mln zł wyższym naliczonym podatkiem CIT - efektywna stopa podatkowa wzrosła do 36 proc. z 23 proc. rok wcześniej. Po trzech kwartałach 2026 r. zysk netto grupy wyniósł 1,24 mld zł, czyli spadł o 26 proc. rdr. Wynik odsetkowy sięgnął 1.313,7 mln zł (o 2,1 proc. powyżej konsensusu, +1,4 proc. rdr, +17 proc. kdk), a marża odsetkowa netto obniżyła się do 5,17 proc. z 5,61 proc. Wynik z prowizji (243,8 mln zł) i koszty ogółem (574,8 mln zł) były zgodne z oczekiwaniami, przy czym koszty pracownicze wzrosły o 7 proc. rdr. Saldo rezerw wyniosło 73,5 mln zł i było o 41,3 proc. niższe od konsensusu; koszt ryzyka w III kwartale to 0,41 proc., a za I-III kwartały 0,61 proc., z prognozą na poziomie nieprzekraczającym 0,8 proc.
Wpływ na rynek: ↑ Alior Bank - wynik 473,2 mln zł o 12,2 proc. powyżej konsensusu 421,7 mln zł
Dochodzenie pod nadzorem prokuratury w Nanterre dotyczy czterocylindrowego benzynowego silnika H5Ft, znanego jako 1.2 TCe, montowanego w modelach Renault, Dacia i Nissan (tam pod nazwą 1.2 DIG-T). Według francuskich doniesień prace śledcze mogłyby zakończyć się przed końcem 2026 roku, co otwierałoby drogę do ewentualnego procesu w 2027 roku - nie ogłoszono jednak terminu rozprawy ani decyzji przesądzającej o odpowiedzialności Renault. Zastrzeżenia użytkowników i organizacji konsumenckich koncentrują się na nadmiernym zużyciu oleju prowadzącym do poważnych uszkodzeń jednostki napędowej; UFC-Que Choisir opisywała też pogorszenie stanu zaworów wyglądowych, spadek mocy i awarie silnika, a w ostrzeżeniu konsumenckim z 24 maja 2019 roku wskazywała jednostki serii Euro 5 typu H5 wyprodukowane między 1 października 2012 a 20 lipca 2016 roku. Sygnałami ostrzegawczymi są niebieskie spaliny, nietypowe odgłosy pracy i zapalająca się kontrolka oleju. Zakończenie dochodzenia i rozpoczęcie procesu to odrębne etapy - najnowsze doniesienia opisują możliwy rozwój postępowania, a nie zatwierdzony kalendarz sądowy, i nie oznaczają przyznania odszkodowań właścicielom. Sprawa pozostaje informacją medialną wymagającą dalszych decyzji procesowych.
Meta i Nvidia rozszerzają partnerstwo wokół modeli i agentów z rodziny Muse, które od premiery notują wyniki na poziomie frontier benchmarków i szybko rosnącą liczbę pobrań przez konsumentów. Współpraca ma objąć optymalizacje workflow pod maksymalną wydajność i niższy całkowity koszt posiadania (TCO), a także rozważenie wykorzystania architektury NVIDIA OpenShell Reference Architecture, w tym OpenShell do bezpiecznego wdrażania oraz Sentry do monitorowania zachowania agentów. Meta zamierza zwiększyć wdrożenia infrastruktury Nvidii: Vera Rubin oraz procesorów Vera CPU dla kolejnej generacji agentów AI (maksymalna wydajność na wat), a także sieci Ethernet Spectrum-X i BlueField-4 dla przepustowości i efektywności sieci. Dodatkowo Nvidia zainwestuje 3 mld USD w ofertę akcji Meta. Jensen Huang, założyciel i CEO Nvidii, mówi o nowym paradygmacie computingu opartym na agentach AI, a Mark Zuckerberg, założyciel i CEO Meta, określa Muse jako sposób dostarczenia osobistej superinteligencji wszystkim. Nvidia (NASDAQ: NVDA) pozostaje światowym liderem w AI i computingu akcelerowanym.
Wpływ na rynek: ↑ NVDA - Meta rozszerza zakupy układów Nvidia Vera Rubin, Vera CPU, Spectrum-X i BlueField-4, co wspiera popyt na chipy
Meta wyceniła ofertę publiczną akcji zwykłych klasy A na 25 mld USD po 625 USD za sztukę, co stanowi kolejny element programu emisji o łącznej wartości do 95 mld dol. na finansowanie inwestycji w sztuczną inteligencję. Pozyskane środki mają trafić na rozbudowę centrów danych, zwiększenie mocy obliczeniowych oraz rozwój technologii, które mają pomóc spółce wygrać wyścig o tzw. superinteligencję. To jeden z największych tego typu programów finansowania w historii sektora technologicznego, podkreślający skalę wyścigu kapitałowego w AI między największymi graczami. Wcześniej spółka rozpoczęła oferty akcji zwykłych i uprzywilejowanych zamiennych o wartości około 35 mld dol. oraz zapowiedziała program at-the-market o wartości do 60 mld dol., a jako inwestorzy bazowi akcje obejmą Nvidia, AMD i Broadcom.
Wpływ na rynek: ↓ META - nowa emisja akcji klasy A za 25 mld USD po 625 USD (program do 95 mld USD) zwiększa liczbę akcji w obrocie
AMD zainwestuje 1 mld USD w ofertę akcji Meta Platforms po wycenie oferty na 25 mld USD i cenie 625 USD za akcję klasy A, rozszerzając partnerstwo obu firm w obszarze infrastruktury AI. Pierwsze systemy AMD Helios w skali rack są już zainstalowane i przechodzą testy u Meta przed szerszym wdrożeniem, co wzmacnia pozycję AMD w wyścigu o dostawy układów AI dla wielkich operatorów centrów danych, gdzie konkurencja z Nvidią jest coraz ostrzejsza. Inwestycja w akcje klienta to nietypowa forma wiązania relacji - AMD finansuje część ekosystemu, który będzie korzystał z jego akceleratorów. Rynek będzie teraz wypatrywał szczegółów umowy: wolumenu zamówień, harmonogramu dostaw i ewentualnych warunków wyłączności. Oferta Meta to element programu emisji o łącznej wartości do 95 mld dol. na finansowanie inwestycji w sztuczną inteligencję, a jako inwestorzy bazowi akcje obejmą Nvidia, AMD i Broadcom.
Wpływ na rynek: ↑ AMD, ↑ META - AMD inwestuje 1 mld USD w ofertę Meta, a systemy Helios przechodzą testy u klienta
Po wycenie oferty na 25 mld USD Meta pozyskała tę kwotę z emisji akcji zwykłych klasy A, a popyt pięciokrotnie przewyższył podaż. Oferta została zwiększona z pierwotnych 22,5 mld USD, a równolegle spółka prowadzi emisję akcji uprzywilejowanych o wartości około 12,5 mld USD. Środki mają wesprzeć general corporate purposes i ambitny plan inwestycyjny w AI - capex w 2026 roku ma sięgnąć 135-145 mld USD na centra danych, moc obliczeniową, chipsy, sieci, energię i chłodzenie. Emisja akcji zwykłych opiera się na umowach forward sale, więc Meta nie otrzyma wpływów natychmiast, lecz po ich rozliczeniu w przyszłości. Oferta po 625 USD za sztukę była elementem programu emisji o łącznej wartości do 95 mld USD na finansowanie inwestycji w sztuczną inteligencję, a jako inwestorzy bazowi akcje objęły Nvidia, AMD i Broadcom.
Wpływ na rynek: ↓ META - emisja akcji za 25 mld USD na finansowanie AI rozwadnia dotychczasowych akcjonariuszy
Bank Anglii zlecił tzw. przegląd osób kluczowych (skilled-person review) procesów zatwierdzania nowych produktów w Revolucie, który po uzyskaniu pełnej licencji bankowej w marcu rozszerza działalność kredytową w Wielkiej Brytanii. Wymóg polega na powołaniu zewnętrznych ekspertów do zbadania systemów i kontroli wewnętrznych; wynikiem ma być raport z rekomendacjami, który regulator może wykorzystać jako podstawę do kar lub działań egzekucyjnych w razie stwierdzenia naruszeń. Kontrola koncentruje się na ryzykach związanych z szybkim wprowadzaniem nowych produktów finansowych - kluczowym obszarze wraz z wejściem fintechu w kredyty i inwestycje. W poniedziałek Revolut zapowiedział ofertę niezabezpieczonych pożyczek osobistych od 2 tys. do 25 tys. funtów oraz partnerstwo z zarządzającym aktywami Carne, umożliwiające klientom inwestycje w prywatne spółki technologiczne. Model biznesowy obejmuje już handel kryptowalutami, płatności kartowe i usługi subskrypcyjne, a prezes Nik Storonsky miał nakłaniać pracowników, by przy tworzeniu produktów działali jak „samosterujące pociski” z ograniczonym nadzorem. Wcześniej presję regulacyjną wywarł Europejski Bank Centralny, który w zeszłym roku nałożył na Revoluta ograniczenia wzrostu po stwierdzeniu braków w procesach zatwierdzania produktów i zlecił zewnętrzny przegląd funkcji ryzyka, compliance i prawnych. Revolut i Bank Anglii odmówiły komentarza.
Komisja Europejska zaproponuje w tym tygodniu przepisy zobowiązujące 27 państw członkowskich do przedstawienia krajowych planów adaptacji do końca 2030 r. Projekty mają być gotowe na scenariusz wzrostu średniej globalnej temperatury o 3 st. C ponad poziom przedprzemysłowy do końca stulecia. Jak wynika z dokumentu, do którego dotarł Bloomberg News, KE ma wskazać największe ryzyka, w tym możliwe punkty krytyczne klimatu. Europa ociepla się najszybciej spośród kontynentów - w skrajnym scenariuszu średnie temperatury mogą wzrosnąć nawet o 5 st. C do 2100 r. Projekt, który może jeszcze ulec zmianie przed przyjęciem, ostrzega, że zmiana klimatu "coraz bardziej podważa spójność społeczną i terytorialną Europy". Propozycja trafia na stół dwa tygodnie przed szczytem COP31 w Turcji; po tegorocznych falach upałów i gwałtownym wzroście liczby pożarów presja na adaptację w Europie wyraźnie rośnie. UE i państwa członkowskie mają ocenić wpływ zmian klimatu na energetykę, gospodarkę wodną, systemy łączności oraz budżety publiczne. Rzeczniczka KE nie odpowiedziała na prośbę o komentarz.
Komisja Europejska zaproponuje w tym tygodniu przepisy zobowiązujące 27 państw członkowskich do przedstawienia krajowych planów adaptacji do końca 2030 r. Projekty mają być gotowe na scenariusz wzrostu średniej globalnej temperatury o 3 st. C ponad poziom przedprzemysłowy do końca stulecia. Jak wynika z dokumentu, do którego dotarł Bloomberg News, KE ma wskazać największe ryzyka, w tym możliwe punkty krytyczne klimatu. Europa ociepla się najszybciej spośród kontynentów - w skrajnym scenariuszu średnie temperatury mogą wzrosnąć nawet o 5 st. C do 2100 r. Projekt, który może jeszcze ulec zmianie przed przyjęciem, ostrzega, że zmiana klimatu "coraz bardziej podważa spójność społeczną i terytorialną Europy". Propozycja trafia na stół dwa tygodnie przed szczytem COP31 w Turcji; po tegorocznych falach upałów i gwałtownym wzroście liczby pożarów presja na adaptację w Europie wyraźnie rośnie. UE i państwa członkowskie mają ocenić wpływ zmian klimatu na energetykę, gospodarkę wodną, systemy łączności oraz budżety publiczne. Rzeczniczka KE nie odpowiedziała na prośbę o komentarz.
Dwa tygodnie po zapowiedzi projektu Komisja Europejska przyjęła przepisy zobowiązujące państwa członkowskie do zbudowania do 2030 r. gotowości na ryzyko klimatyczne w scenariuszu ocieplenia o 3 st. C do 2100 r. KE ostrzegła, że świat zmierza do ocieplenia o 1,5 st. C powyżej poziomu przedindustrialnego do 2030 r., o 2 st. C do 2050 r. i o 3 st. C do 2100 r., szacując straty gospodarcze z powodu szkód klimatycznych w latach 2022-2025 na około 200 mld euro. Według KE inwestycje potrzebne na odporność i adaptację klimatyczną to około 70 mld euro rocznie. Wiceprzewodnicząca KE ds. czystej transformacji Teresa Ribera powiedziała, że Europa nie jest przygotowana i że odpowiedzialnością jest minimalizowanie kosztów i cierpień; unijny komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra dodał, że nierozsądne byłoby nie przygotowywać się na takie scenariusze. Wcześniejsza propozycja zakładała, że krajowe plany adaptacji mają być gotowe do końca 2030 r. i wskazywała największe ryzyka, w tym możliwe punkty krytyczne klimatu; UE utrzymuje cel neutralności klimatycznej do 2050 r.
Umowa przejęcia norweskiego Color Line przez Stena AB została ogłoszona w poniedziałek, a jej finalizacja ma nastąpić na początku 2027 r. lub w drugim kwartale przyszłego roku - pod warunkiem zgody organów regulacyjnych. Kwoty transakcji nie ujawniono. Prezes Stena Line Niclas Martensson nazwał porozumienie „prawdziwym kamieniem milowym w historii firmy”, licząc na poszerzenie możliwości biznesowych, stymulowanie turystyki i bardziej zrównoważony rozwój żeglugi. Obie spółki mają po transakcji działać pod własnymi markami. Stena Line zatrudnia 17,3 tys. pracowników i operuje 40 statkami na 19 trasach w Europie Północnej i basenie Morza Śródziemnego, w tym na połączeniu Karlskrona-Gdynia. Color Line to z kolei największy w Norwegii operator rejsów wycieczkowych i przewozów promowych: 2,2 tys. pracowników i flota pięciu jednostek obsługujących m.in. połączenia Norwegii z Danią. Transakcja wpisuje się w szerszą konsolidację na Bałtyku - od 30 marca Polska Żegluga Bałtycka (Polferries) i Unity Line działają pod wspólnym szyldem POLSCA.
Od czerwca skradziono w USA sprzęt do budowy centrów danych o wartości ponad 100 mln USD - wynika z ustaleń NBC News. Sprawcy przejmują konta brokerów frachtowych na portalach ogłoszeniowych, wystawiają fikcyjne zlecenia i wysyłają złośliwe linki firmom transportowym, a po kliknięciu instalują oprogramowanie przejmujące kontrolę nad kontem ofiary. Niekiedy wynajmują prawdziwego kierowcę nieświadomego oszustwa lub posługują się podrobionymi prawami jazdy, a w jednej z największych kradzieży sfałszowano współrzędne GPS, by uniemożliwić cyfrowy monitoring. Celem są serwery, kable światłowodowe, kości pamięci, drut miedziany i maszyny do kopania bitcoina. W hrabstwie Cook w Illinois znaleziono dwa skradzione ładunki: ok. 300 tys. USD w szpulach drutu miedzianego i ok. 1 mln USD w modułowych rozwiązaniach zasilania dla centrów danych; w hrabstwie Los Angeles odzyskano sprzęt chłodniczy dla Deepcool AI ukryty wśród produktów tytoniowych, telewizorów, butów i kosmetyków. Eksperci ostrzegają, że straty dotkną szerszego grona Amerykanów, nie tylko branży AI - część towarów odzyskano, ale w dwóch największych kradzieży nie odnaleziono nic, a wynajęci ochroniarze po służbie padli ofiarami najechania.
Wieczorem w Kijowie rozległo się pięć wybuchów związanych z rosyjskim atakiem rakietami balistycznymi. Eksplozje słyszano na lewym brzegu stolicy, zwłaszcza w dzielnicach Darnyca i Lewobrzeżny. Według doniesień przed atakiem nie uruchomiono alarmu powietrznego. Lokalne kanały na Telegramie, powołując się na serwisy monitorujące, podają, że wszystkie rakiety, prawdopodobnie typu S-400, leciały w kierunku prawego brzegu Kijowa. Mieszkańcy otrzymali w ciągu pięciu minut siedem powiadomień o alarmie powietrznym, a w aplikacji „Alarm powietrzny” pojawiła się mapa tras rosyjskich dronów i rakiet. Według doniesień w wyniku ataku uszkodzona została naziemna stacja metra oraz tory, są ofiary.
Rosyjskie Ministerstwo Obrony poinformowało o uderzeniu w infrastrukturę transportową w Kijowie oraz w centrum logistyczne w obwodzie charkowskim. Wcześniej w nocy z poniedziałku na wtorek rosyjskie rakiety balistyczne uszkodziły teren uniwersytetu w Kijowie, zabijając jedną osobę i raniąc 10 - podały władze miasta. W Charkowie ataki późnym poniedziałkiem zabić miały dwie osoby i ranić cztery. Po ostrzałach prezydent Wołodymyr Zełenski napisał w internecie, że „ważne jest, by świat zobaczył, że Rosja okazuje wyłącznie chęć zabijania i kontynuowania wojny". Uderzenia nastąpiły mimo lokalnego zawieszenia broni, które weszło w życie o 3 nad ranem we wtorek i ma potrwać do soboty - ma ono umożliwić misję humanitarną do okupowanego Oleszek w obwodzie chersońskim, gdzie utknęło do 2 tys. osób z malejącymi zapasami żywności i leków. Porozumienie wynegocjowano przy udziale pierwszej damy USA Melanii Trump, a na przyszły miesiąc planowana jest kolejna runda rozmów pokojowych pod auspicjami USA.
Według gubernatora obwodu briańskiego Jegora Kowalczuka, w wyniku ukraińskiego ataku dronów na miasto Briańsk zginął jeden mężczyzna, a sześć osób zostało rannych. Informację przekazał on w poście na Telegramie. Briańsk leży w zachodniej Rosji, stosunkowo blisko granicy z Ukrainą, co czyni go częstym celem tego typu uderzeń. To kolejny incydent pokazujący, że działania dronowe poza linią frontu pozostają istotnym elementem wojny.
Syryjskie ministerstwo zdrowia poinformowało, że w odwecie za atak na kościół w Karak jordańskie lotnictwo uderzyło w wieś w prowincji Daraa na południu Syrii, zabijając pięć osób - w tym kobiety, dzieci i starszego mężczyznę. Armia Jordanii twierdzi, że ostrzelała "organizacje terrorystyczne", zabijając i raniąc "kilku terrorystów", nie podając szczegółów. Atak był zemstą za piątkową strzelaninę na pogrzebie w greckiej cerkwi prawosławnej w Karak, w której zginęło dziewięć osób, a 34 zostały ranne. Wcześniej w poniedziałek jordańskie służby zatrzymały dwóch braci i szwagra podejrzanych o ten zamach; wszyscy napastnicy byli obywatelami Jordanii. W odpowiedzi Syria zamknęła przejście graniczne Nassib - jedyne przejście pasażersko-towarowe między obu krajami - zawieszając ruch w obu kierunkach i zapowiadając "kompleksowe śledztwo" w sprawie uderzenia. Strona syryjska twierdzi, że nie została powiadomiona o ataku, podczas gdy Jordania deklaruje, że koordynowała działania z rządem Syrii. Według syryjskich mediów państwowych wszczęto dochodzenie w celu ustalenia pełnych okoliczności zdarzenia.
Nowe nakazy Respect Orders weszły w życie w Anglii i Walii. Pozwalają sądom zakazywać sprawcom dorosłym uporczywych zachowań antyspołecznych wstępu do centrów miast oraz zakazywać picia alkoholu w miejscach publicznych, takich jak główne ulice i parki. Sądy mogą też nakładać nielimitowane grzywny oraz kary społeczne, w tym godziny policyjne i obowiązkowe wolontariat. Oprócz policji i samorządów o nakaz mogą wnioskować m.in. właściciele mieszkań komunalnych i operatorzy sieci transportowych. Złamanie nakazu to przestępstwo - policja może aresztować osobę ignorującą warunki, a grozi za to do 2 lat więzienia. Nakazy trafią do Policyjnego Komputera Narodowego, by funkcjonariusze mogli sprawdzić, czy wobec danej osoby obowiązuje zakaz. Warunkiem wydania jest zachowanie, które spowodowało lub może spowodować nękanie, niepokój lub strapienie.
Garrett Langley, prezes firmy Flock produkującej kamery do odczytu tablic rejestracyjnych, powiedział w niedzielę na prywatnej konferencji szefów policji, że ogólnokrajowe protesty przeciwko jego firmie "nie są prawdziwe". Powołał się przy tym na rzekomy spadek aktywności w mediach społecznościowych o około 95 proc. względem lipca, w tym o 50 proc. w ciągu jednej nocy po tym, jak Ukraina miała uderzyć dronem w rosyjskie centrum danych. Langley twierdził bez przedstawienia dowodów, że sprzeciw wobec Flock napędzają głównie rosyjskie boty, a ktoś przestał płacić za publikację krytycznych postów. Dodał, że żona doradziła mu, by nigdy nie przepraszał, i że wolałby już nigdy nie udzielać wywiadów prasie. Nagranie z konferencji pozyskał portal 404 Media.
Sędzia Sądu Najwyższego Alexandre de Moraes wydał postanowienie w poniedziałek wieczorem, zaledwie kilka godzin po przegranej Flávio Bolsonaro w wyborach prezydenckich z Luizem Inácio Lulą da Silvą. Senator skrajnej prawicy musi oddać wszystkie paszporty - w tym dyplomatyczny, przysługujący mu jako kongresmenowi - w ciągu 24 godzin i ma zakaz kontaktowania się z prawnikiem Willerem Tomazem, powiązanym z firmami bukmacherskimi, które według policji federalnej służyły do prania około 680 mln funtów. Krótkie uzasadnienie postanowienia odnosi się wyłącznie do sprawy karnej dotyczącej domniemanego udziału Bolsonaro w schemacie prania pieniędzy. Sam senator ujawnił decyzję publicznie przed brazylijskimi mediami, publikując nagranie, w którym twierdzi, że został obsłużony przez policję federalną tuż po wizycie u ojca, byłego prezydenta Jaira Bolsonaro przebywającego w areszcie domowym w Brasílii. Bolsonaro przekonuje, że podstawą decyzji była piątkowa wypowiedź jego brata Eduardo, przebywającego na emigracji w USA, który sugerował wyjazd z kraju w razie porażki - czemu senator zaprzecza. Podobnie jak ojciec cztery lata wcześniej, Flávio Bolsonaro nie uznał dotąd porażki; jego partia wydała w poniedziałek wieczorem oświadczenie uznające wynik wyborów, ale wskazujące na potrzebę wyjaśnienia wątpliwości. Po zakończeniu kadencji w Senacie na początku przyszłego roku straci immunitet i szczególną jurysdykcję, a wobec niego toczy się jeszcze śledztwo dotyczące 20 mln funtów, które miał domagać się od skompromitowanego bankiera na film biograficzny o ojcu.
Luiz Inacio Lula da Silva zdobył czwartą kadencję prezydencką, mimo że sondaże przedwyborcze wskazywały na inny wynik. Partia Liberalna byłego prezydenta Jaira Bolsonaro przyznała porażkę w wyścigu prezydenckim, ale jej sojusznicy mogą obsadzić ponad 280 mandatów w Izbie Deputowanych oraz do 50 miejsc w Senacie. Taki układ sił może poważnie ograniczyć zdolność nowej administracji Luli do przeprowadzania reform i skutecznego rządzenia - prezydent będzie musiał liczyć się z silną opozycją w Kongresie Narodowym. Donald Trump skomentował wynik wyborów, nazywając go "sfałszowanym", co wpisuje się w szerszą falę sporów o legitymizację procesów wyborczych w regionie.
Indeks STAR50 spadł o 40 proc. w niespełna cztery miesiące, a wycena rynkowa stopniała o około 480 mld USD. Traderzy wskazują na wyśrubowane wyceny, podatki oraz obawy, że USA mogą zakazać stosowania chińskiego sprzętu w centrach danych; nie zidentyfikowano przy tym jednego wyraźnego impulsu wyprzedaży. Cena do zysku STAR50 spadła z 250 na szczycie, ale wciąż wynosi około 100 wobec około 30 dla Nasdaq 100. Unitree straciła połowę wartości od sierpnia, CXMT spadła o ponad ćwierć w miesiącu, a Innolight i Eoptolink są około 60 proc. poniżej szczytów. Hong Hao z Lotus Asset Management ocenia, że wiele firm planujących debiuty wstrzyma je, choć część obserwatorów nie sądzi, by korekta zagroziła reformom rynku prowadzonym przez rząd. Wcześniej państwowe fundusze kupiły ETF-y za 19 mld USD, by powstrzymać wyprzedaż akcji AI.
Wpływ na rynek: ↓ STAR50 - spadek o 40 proc. w niespełna cztery miesiące i utrata około 480 mld USD wartości
Cena złota w kontraktach spot spadła o 0,2 proc. do 4010,39 USD za uncję, a kontrakty terminowe w USA zniżkowały o 0,4 proc. do 4023,57 USD. Srebro osunęło się minimalnie o 0,03 proc. do 53,9605 USD, platyna o 0,08 proc. do 1529,27 USD, a pallad w kontraktach terminowych o 0,9 proc. do 1043,25 USD, podczas gdy spot palladu wzrósł o 0,07 proc. do 1046,65 USD. Indeks dolara umocnił się o 0,1 proc. do 102,04. W poprzedniej sesji złoto zyskało 0,5 proc., po czym oddało część wzrostu, gdy inwestorzy oceniali szanse na utrzymanie stóp przez Fed na posiedzeniu w tym tygodniu. Rynki wyceniają około 10 proc. prawdopodobieństwa podwyżki stóp na tym posiedzeniu, choć wysokie ceny energii wciąż podsycają oczekiwania na podwyżkę przed końcem roku. Inwestorzy czekają na środową decyzję Fed, a na wyceny złota wpływają także postępy dyplomacji USA-Iran i ceny surowców energetycznych. Ropa zniżkowała drugą sesję z rzędu w związku z nową rundą wysiłków dyplomatycznych, które zmniejszyły obawy o eskalację konfliktu USA-Iran.
Wpływ na rynek: ↓ złoto - cena spadła do ok. 4010 USD za uncję przed decyzją Fed, a indeks dolara wzrósł
Lokalne zawieszenie broni w Oleszkach, mieście na lewym brzegu Dniepru w obwodzie chersońskim, weszło w życie o 01:00 GMT we wtorek. Ma umożliwić dostawy pomocy humanitarnej i ewakuację cywilów. Szef Sztabu Generalnego Rosji Walerij Gierasimow zapowiedział "reżim ciszy" w kierunku chersońskim od 4:00 czasu moskiewskiego 27 października, z inżynieryjnym rozpoznaniem i zapewnieniem bezpiecznego przejazdu konwoju humanitarnego do Oleszek. Sztab Generalny Ukrainy zadeklarował z kolei lokalne zawieszenie broni od 3:00 czasu kijowskiego tego samego dnia. Porozumienie wynegocjowała - według komunikatu Białego Domu - pierwsza dama USA Melania Trump, występując jako "wyłączny pośrednik". Przedstawiciele cywilni obu stron mają ocenić potrzeby mieszkańców, a chętni do wyjazdu otrzymają skoordynowany transport w głąb jednego z krajów; proces ma dokumentować amerykańska organizacja medialna. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow przyznał, że czas trwania operacji jest niepewny i może wynieść kilka dni. Przed wojną Oleszki liczyły około 24 tys. mieszkańców, obecnie szacunki mówią o 1,7-2 tys. pozostałych osób, w większości starszych i niemogących wyjechać. Miasto zostało zajęte przez siły rosyjskie w 2022 r., a po zawaleniu tamy Kachowskiej w czerwcu 2023 r. dotknęła je powódź.
Po przechwyceniu dwóch pocisków balistycznych w kierunku Taif i Yanbu koalicja pod przewodnictwem Arabii Saudyjskiej zestrzeliła cztery drony wystrzelone przez Huti w stronę południowych regionów królestwa. Równolegle doszło do przechwycenia rakiet, a lotnisko w Rijadzie częściowo wznowiło operacje po zakłóceniach, co wskazuje na szerszą falę ataków niż sam incydent z dronami. Huti regularnie kierują drony i pociski balistyczne na infrastrukturę saudyjską, a skuteczność przechwyceń ma bezpośrednie przełożenie na ruch lotniczy i bezpieczeństwo dostaw ropy z Zatoki. Częściowe wznowienie pracy stołecznego portu lotniczego sugeruje, że zagrożenie nie zostało w pełni wyeliminowane, a linie lotnicze mogą nadal modyfikować trasy.
Wpływ na rynek: ↑ Ropa Brent - ataki Huti na Arabię Saudyjską utrzymują ryzyko dla dostaw ropy z Zatoki
26 października ropa kontynuowała zniżkę: WTI (USOIL) spadała o ponad 2%, do ok. 100,80 USD, a Brent (UKOIL) zszedł poniżej 110 USD, do ok. 109,50 USD, oddając poziom 110 USD po piątkowym zamknięciu na 116,72 USD. W poprzednim tygodniu Brent zyskał ponad 6%, a WTI 4,4%, co zwiększyło presję na realizację zysków. Bezpośrednim impulsem do wyprzedaży była niedzielna wypowiedź Donalda Trumpa, że USA nie uderzą tego dnia na Iran, oraz podróż katarskich mediatorów do Teheranu, koordynowana z USA w celu deeskalacji napięć. Rynek wcześniej obawiał się rozszerzenia działań wojskowych USA przeciw Iranowi, więc sygnały odwilży zmniejszyły wycenianą premię za ryzyko podażowe. Analitycy wskazują, że ruch odzwierciedla korektę pozycji i zarządzanie ryzykiem, a nie realną poprawę warunków podaży - wsparcie od dołu utrzymują trwające ataki Houthi na infrastrukturę energetyczną Arabii Saudyjskiej oraz spadek zapasów ropy w USA o 3,06 mln baryłek, co potwierdza napięty bilans fizyczny rynku.
Wpływ na rynek: ↓ Ropa Brent, ↓ Ropa WTI - sygnały odwilży ws. Iranu zmniejszyły premię za ryzyko podażowe
Indeks Ibovespa spadł o 10% od poprzedniego zamknięcia, co uruchomiło 30-minutową przerwę w handlu (circuit breaker) - poinformował operator giełdy B3. Real osłabił się o około 12% wobec dolara w handlu spot, a kontrakty na indeks Bovespa zniżkowały blisko 15%; silnie wzrosły natomiast kontrakty na stopy procentowej. Przed sesją B3 rozszerzyła dzienne limity wahań dla kontraktów na indeks, dolara i stopy procentowe w reakcji na podwyższoną zmienność. Przesunięcie objęło też obligacje międzynarodowe Brazylii - najdłuższe papiery ucierpiały najbardziej, a emisja zapadająca w 2056 r. straciła blisko 3 centy. Resort finansów odwołał zaplanowane na 27 i 29 października aukcje obligacji indeksowanych inflacją oraz o stałym oprocentowaniu. To gwałtowne odwrócenie nastrojów po rajdzie z początku miesiąca, gdy rynki rosły w oczekiwaniu na zwrot w prawo po niespodziewanym pierwszym miejscu Flavio Bolsonaro w pierwszej turze wyborów - w piątek akcje były blisko 7% wyżej niż przed pierwszą turą, a real około 5% mocniejszy. Odmowa uznania wyniku przez Bolsonaro i zapowiedź starań o unieważnienie wyborów pogłębiają niepewność inwestorów.
Wpływ na rynek: ↓ Ibovespa - spadek o 10 proc. uruchomił 30-minutową przerwę w handlu, real traci około 12 proc
Rodziny tajwańskich inżynierów przeniosły się do okolic Phoenix po tym, jak TSMC ogłosiło w 2020 roku budowę fabryki w Arizonie - obecnie pracuje tam kilka tysięcy specjalistów z Tajwanu. Kontrakty inżynierów trwają do trzech lat, a część rodzin chce pozostać w USA na stałe, by dzieci mogły studiować na amerykańskich uczelniach. Kimberly Chiu przeprowadziła się z mężem-inżynierem TSMC i dwiema córkami do Phoenix w 2022 roku; szkoła jej młodszej córki, oddalona o około 10 mil od fabryki, przyjęła od 2021 roku około 90 azjatyckich uczniów, którzy stanowią 8,5 proc. społeczności szkolnej. Rodzice, którzy na Tajwanie wydają duże kwoty na korepetycje, są zaskoczeni, że nauczycielom zdarza się nie zadawać prac domowych seniors, a część szkół pozwala uczniom 12. klasy wychodzić wcześniej w piątkowe popołudnia. Arizona zajmuje 45. miejsce w kraju pod względem systemu edukacji od przedszkola do 12. klasy, choć szkolnictwo wyższe plasuje się lepiej, na 22. miejscu (US News & World Report). W Arizonie urodziło się już ponad 300 dzieci z rodzin pracowników TSMC.
Amerykański przedstawiciel handlowy Jamieson Greer oświadczył, że nowe unijne finansowanie Airbusa, udzielone przez Europejski Bank Inwestycyjny, może naruszać pięcioletnie porozumienie z 2021 r., które zakończyło 17-letni spór o subsydia lotnicze i doprowadziło do wzajemnych ceł na miliardy dolarów wymiany. Greer twierdzi, że EBI nie przekazał szczegółów kredytu mimo ponawianych próśb Waszyngtonu, i argumentuje, że takie finansowanie może zniekształcać rynek. Zarzucił Francji, Niemcom i Hiszpanii wieloletnie wspieranie producenta kosztem amerykańskich pracowników i firm sektora lotniczego. Airbus odpowiada, że facility EBI to standardowa korporacyjna umowa finansowa, potrzebna do zarządzania złożonością globalnego łańcucha produkcji i dostaw o wysokiej wartości, i deklaruje gotowość przekazania rządowi dodatkowych informacji. Tło pozostaje napięte: mimo porozumienia z Turnberry większość unijnych towarów nadal objęta jest amerykańskimi cłami w wysokości 10%, auta i części 15%, a stal i aluminium 50%. Bruksela jest też objęta dochodzeniem USTR w sprawie nadwyżek mocy produkcyjnych, które ma się zakończyć nałożeniem wysokich ceł.
Projekt udostępnia interaktywną mapę 3D centralnej Warszawy działającą w przeglądarce, zbudowaną w całości z otwartych danych. Użytkownik może przelatywać nad miastem, a także przejechać się i przejść przez jego centrum. Całość oparto na stylistyce low-poly, co pozwala zachować płynność renderowania w przeglądarce bez potrzeby instalowania dodatkowego oprogramowania. Wykorzystanie otwartych danych oznacza, że model można rozwijać i aktualizować niezależnie od komercyjnych dostawców map.
Plebiscyt „France Football” rozstrzygnięto podczas poniedziałkowej gali w Londynie. Pajor, reprezentantka Polski i zawodniczka FC Barcelona, na galę przybyła wraz z koleżankami z drużyny, wybierając czarną suknię z odkrytymi plecami. Drugie miejsce w plebiscycie to potwierdzenie jej wysokiej pozycji w światowym futbolu kobiet. Nagroda ma wymiar prestiżowy i wizerunkowy - wzmacnia rozpoznawalność zawodniczki oraz klubu.