Po czwartkowej wyprzedaży spółek AI na Wall Street, która rozlała się na Azję, nowa fala przeceny dotarła w piątek także do Europy: kontrakty na FTSE 100 wskazują na otwarcie około 1,1% niżej, na poziomie 10 665,76 pkt. Trump obwinia wyborców, a przecena na Wall Street przyjęła na czwartek formę gwałtownego spadku Nasdaq Composite o 5,5%, S&P 500 o 4,4% i Dow Jones o 3,4%. Presję napędzają obawy, że wygrana Demokratów w wyborach połówkowych zwiększy nadzór regulacyjny nad firmami AI i sektorem centrów danych, a przewodniczący Progressive Caucus Greg Casar domaga się zeznań szefów tych firm pod przysięgą. W Azji Nikkei 225 spadł o 6%, a Bitcoin zjechał w okolice 76 000 USD, generując ponad miliard dolarów likwidacji dźwigniowanych pozycji. Rano tego samego dnia indeks KOSPI stracił ponad 8% w początkowej fazie handlu, a obrót w Seulu wstrzymano na 20 minut.
Azjatyckie rynki akcji zanurkowały w piątek po wyprzedaży spółek technologicznych na Wall Street, gdzie Nasdaq stracił 5,52%, a S&P 500 spadł o 4,4%. Nikkei 225 tracił w początkowej fazie notowań 5,5%, a koreański Kospi spadł nawet o 8,8%, co uruchomiło wyłącznik bezpieczeństwa wstrzymujący handel na 20 minut. Tajwański TAIEX stracił ponad 8%. Najmocniej oberwały Samsung Electronics (blisko -10%), SK Hynix (ponad -11%), Tokyo Electron (ok. -9%) i Kioxia (-13%). Przyczyną są rosnące obawy inwestorów o rentowność gigantycznych wydatków na infrastrukturę AI oraz ryzyko, że Demokraci, którzy po wyborach przejęli kontrolę nad obiema izbami Kongresu, ograniczą budowę centrów danych, a część nowo wybranych gubernatorów zapowiadała ich wstrzymanie. Europejskie kontrakty terminowe na indeksy traciły około 1%.
Senatorka Elizabeth Warren, zaliczana do skrzydła progresywnego, przypisała zwycięstwo Demokratów w wyborach połowicznych populistycznemu przekazowi gospodarczemu, krytykując skorumpowanych polityków i interesy korporacyjne. Demokraci przejęli Senat i Izbę Reprezentantów, a Decision Desk HQ przypisał im 251 mandatów w Izbie i 54 w Senacie, przy kilku wciąż nierozstrzygniętych wynikach. Kluczowym motorem kampanii była frustracja kosztami życia: według NBC News blisko 9 na 10 wyborców uznało ten czynnik za kluczowy lub ważny, a inflacja przekroczyła 3,5 proc. w związku z wojną z Iranem, co podbiło ceny paliw i żywności. Demokraci zdobyli mandaty w tradycyjnie konserwatywnych stanach, m.in. w Kansas, Karolinie Południowej i Teksasie, gdzie wybrani senatorzy są pierwszymi Demokratami od odpowiednio 1934, 1988 i 1998 roku. Warren, której przypisuje się przewodnictwo w senackiej Komisji Bankowości, zapowiedziała w felietonie dla magazynu Time szerokie zmiany, w tym podniesienie płacy minimalnej, rozszerzenie opieki nad dziećmi, ograniczenie wpływów wielkich firm technologicznych oraz reformę ochrony zdrowia.
Dzień po wygranej Demokratów w wyborach połowicznych trzykrotnie dźwigniowy ETF na półprzewodniki SOXL stracił niemal 40 proc., a Nasdaq Composite spadł o ponad 5 proc., wchodząc w fazę korekty, czyli 10 proc. poniżej rekordowego zamknięcia z poprzedniego miesiąca. Indeks sektora półprzewodników obniżył się o 7,1 proc., a największy ciężar spadków ponieśli Nvidia, AMD i Intel. Inwestorzy obawiają się, że zaostrzony nadzór nad branżą AI i centrami danych, zwłaszcza w stanach z rosnącym sprzeciwem społecznym wobec nowych obiektów, może ograniczyć dotychczasowe wsparcie administracji Trumpa dla rozbudowy sztucznej inteligencji i spowolnić wydatki na nią. Akcje Qualcommu straciły ponad 9 proc. po tym, jak firma nie osiągnęła prognoz sprzedaży chipów do smartfonów w czwartym kwartale, a operatorzy centrów danych, m.in. IREN, Hut 8 i Applied Digital, tracili od 8 do 17 proc. Rano ta sama wyprzedaż objęła CoreWeave (-12 proc.) i Nebius, których kurs spadł o 15,2 proc. w pierwszej fazie sesji.
Jim Cramer, prowadzący program „Mad Money”, uważa, że obecna wyprzedaż spółek związanych z AI może jeszcze potrwać, ale nie przypomina krachu dot-com z 2000 roku, ponieważ wiele z najbardziej dotkniętych firm nadal generuje zyski. Według niego akcje wycenione zostały zbyt wysoko, bo inwestorzy zakładali, że szybka rozbudowa centrów danych będzie trwać w nieskończoność. Najbardziej narażeni są mniejsi operatorzy, jak CoreWeave, Iren i Nebius, którzy finansowali projekty kredytem, a opóźnienia regulacyjne mogą zagrozić ich harmonogramom. Wykresy półprzewodników nadal pokazują słabe wsparcie po gwałtownych wzrostach, a Cramer radzi inwestorom zachować gotówkę, by uniknąć paniki. Jako czynniki mogące wesprzeć nastroje wskazuje niższe stopy procentowe, oznaki łagodnienia inflacji oraz możliwy koniec wojny z Iranem.
Indeks KOSPI, główny wskaźnik seulskiej giełdy, po wznowieniu notowań zdołał ledwie utrzymać się powyżej poziomu 5000 punktów. Wcześniej, zaraz po otwarciu sesji, spadek przekroczył 8% w ciągu kilku minut, co uruchomiło 20-minutową przerwę w handlu. Przecena odzwierciedla nocną wyprzedaż na Wall Street, wywołaną obawami, że wyniki amerykańskich wyborów śródokresowych mogą przełożyć się na zaostrzenie regulacji sektora sztucznej inteligencji. Presja dotyka zwłaszcza spółek technologicznych i półprzewodnikowych, których wyceny były silnie napędzane przez boom na AI.
Dzień po wstępnych szacunkach, według których protest zgromadził około 600 tys. osób, rząd podał przedział od 575 do 600 tys. uczestników, a związkowa CGT mówiła o niemal 1,6 mln. Strajk generalny zorganizowany przez koalicję L'intersyndicale objął nauczycieli, pracowników poczty, lekarzy, farmaceutów i transportowców, a do protestu dołączyli licealiści i studenci. W starciach w Rennes, Nantes, Lyonie i Marsylii policja użyła gazu łzawiącego, w Lyonie podpalono samochód, a zatrzymano 448 osób. Rano protest w tej samej sprawie dotyczył kosztów życia i rosnących kosztów utrzymania gospodarstw domowych.
Dzień po wstępnych szacunkach, według których protest zgromadził około 600 tys. osób, rząd podał przedział od 575 do 600 tys. uczestników, a związkowa CGT mówiła o niemal 1,6 mln. Strajk generalny zorganizowany przez koalicję L'intersyndicale objął nauczycieli, pracowników poczty, lekarzy, farmaceutów i transportowców, a do protestu dołączyli licealiści i studenci. W starciach w Rennes, Nantes, Lyonie i Marsylii policja użyła gazu łzawiącego, w Lyonie podpalono samochód, a zatrzymano 448 osób. Rano protest w tej samej sprawie dotyczył kosztów życia i rosnących kosztów utrzymania gospodarstw domowych.
Nowe dane z czwartkowego strajku generalnego we Francji to 575 tys. uczestników według resortu spraw wewnętrznych, przy 1,6 mln według CGT, a także 448 zatrzymanych w poprzednim etapie i 1314 po protestach z 24 października. Po wcześniejszych starciach w Rennes, Nantes, Lyonie i Marsylii policja użyła gazu łzawiącego w Lyonie i Bordeaux, a w Lyonie również armatki wodnej. Premier Sébastien Lecornu zaprosił związki i pracodawców na rozmowy w Matignon w poniedziałek, a szefowa CGT Sophie Binet zapowiedziała, że kolejnym krokiem mają być strajki zamiast ulicznych protestów. Rano protest dotyczył kosztów życia i rosnących kosztów utrzymania gospodarstw domowych.
Irańskie media państwowe, powołując się na korpus IRGC i marynarkę wojenną, podają, że w ciągu doby pięć tankowców zapaliło się po uderzeniu w miny morskie podczas prób przepłynięcia przez Cieśninę Ormuz nieautoryzowanymi trasami. Dwa z nich uległy uszkodzeniu w nocy, kolejne dwa po południu, a jeden to mniejszy holownik. Irańska marynarka argumentuje, że ignorowanie ostrzeżeń i wejście na zakazane obszary bez koordynacji były przyczynami pożarów. Październik przyniósł rekordowe tempo takich ataków, a w listopadzie odnotowano jedynie lekkie spowolnienie. Po wyborach połówkowych w USA Biały Dom zachowuje wyraźne milczenie w sprawie Iranu, a rosnąca niepopularność wojny wśród Amerykanów wywiera presję na Donalda Trumpa, który rozważa krótki, intensywny atak. Teheran postrzega obecnie swoją pozycję jako silniejszą w sensie propagandowym i politycznym.
Teheran wysłał do Waszyngtonu propozycję nuklearną za pośrednictwem Kataru, o czym poinformowała agencja Reuters, powołując się na wysokiego rangą irańskiego urzędnika. Według tego źródła dyskusja o jej treści zależy od tego, czy USA najpierw spełnią siedem irańskich żądań, a Waszyngton analizuje ją obecnie. Ruch następuje po dotkliwej porażce Partii Republikańskiej prezydenta Donalda Trumpa w wyborach śródokresowych; Trump przyznał, że wojna przyczyniła się do strat, a demokraci zapowiadają wykorzystanie nowej większości w Kongresie do wymuszenia zakończenia działań wojennych przeciwko Iranowi. Równolegle sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Mohsen Rezaei odwiedził Moskwę i przekazał Władimirowi Putinowi wiadomość od Najwyższego Przywódcy Mojtaby Chamenei, a Putin zadeklarował gotowość pomocy w zakończeniu wojny.
Dane śledzenia statków wskazują, że co najmniej cztery jednostki powiązane z Iranem zmieniają nietypowe trasy i krążą nad korytarzami podmorskich kabli w Zatoce Omańskiej. Firma Windward ocenia, że wzorzec zachowania - zwalnianie, zapętlanie trasy, zawracanie i wyłączanie sygnału - pasuje do mapowania tras kabli lub potencjalnego zakładania ładunków albo min przy wyłączonym nadajniku. Obserwowano m.in. nad kablami 2Africa i Falcon; dwa tankowce płynęły puste, a wszystkie w ostatnim miesiącu wyłączały nadajniki. Iran ostrzegł, że może uderzyć w podmorską infrastrukturę cyfrową i centra danych, jeśli USA lub Izrael przeprowadzą kolejne ataki. Irak, Kuwejt, Bahrajn i Katar w całości zależą od kabli biegnących pod cieśniną dla łączności internetowej, a ewentualne uszkodzenie oznaczałoby spowolnienie internetu i transakcji finansowych, zakłócenia e-commerce i chmury obliczeniowej. Według ekspertki CSIS Mashy Kotkin zagrożenia regionalne już wstrzymały budowę kilku projektów kablowych.
Zdjęcia satelitarne z listopada pokazują wykopy i nowe budynki na bazach Garmdareh w Karadżu pod Teheranem oraz w Shahroud na północy kraju, według analityków firmy MAIAR. Według BBC Verify, w co najmniej dwunastu innych obiektach wojskowych, w tym kompleksach rakietowych i bazach lotniczych, widać ślady napraw po wcześniejszych atakach lotniczych USA i Izraela. W bazie rakietowej Kermanszah na nowo zbudowano dachy zniszczonych budynków, a w kompleksie Parchin wyczyszczono gruz, mimo wielokrotnych uderzeń. Były analityk CIA Jim Lamson uważa, że wykopy przy Shahroud mogą być związane z produkcją rakiet, a Irańskie Gwardie Rewolucyjne prawdopodobnie próbują przenieść zakłady pod ziemię. Analityk MAIAR wskazuje, że Iran od dawna przenosi infrastrukturę pod ziemię, co utrudnia zagranicznym obserwatorom ocenę skali i statusu operacyjnego. Pojawiają się też spekulacje o wznowieniu ataków USA po wyborach śródokresowych, choć wiceprezydent JD Vance powiązał słabszy wynik Republikanów z niepopularnością wojny.
Emir Kataru Tamim bin Hamad Al Thani rozmawiał telefonicznie z prezydentem Donaldem Trumpem o mediacjach zmierzających do kompleksowego porozumienia kończącego kryzys regionalny, a Iran przekazał Waszyngtonowi za pośrednictwem Kataru propozycję nuklearną, którą podejmie do dyskusji dopiero po spełnieniu siedmiu warunków, m.in. zniesienia sankcji USA, zwolnienia zamrożonych irańskich aktywów i wypłaty reparacji wojennych. Waszyngton twierdzi, że kwestie nuklearne muszą być częścią wstępnych negocjacji. Iran zapowiada, że nie otworzy Cieśniny Ormuz ani nie podejmie rozmów, dopóki warunki nie zostaną spełnione. Wojna rozpoczęta atakami z 28 lutego budzi obawy o wznowienie działań po listopadowych wyborach połówkowych w USA, a Trump nie wyklucza powrotu do walki.
Iran rozważa nowe propozycje dotyczące swojego programu nuklearnego, które po przekazaniu ich przez Katar mogą otworzyć drogę do wznowienia rozmów z USA. Według The New York Times, powołującego się na pięciu urzędników zaznajomionych z dyplomacją, propozycje są merytoryczne, choć ich szczegóły nie zostały ujawnione. Katar przeprowadził dwie rundy rozmów w Teheranie i jedną w Doha, a jego przedstawiciele spotkali się też z Irańczykami w Armenii, zaś wiceprezydent JD Vance wyraził w poniedziałek optymizm co do możliwości porozumienia, zaznaczając, że prezydent Trump zachowuje opcje militarne. Główną przeszkodą pozostaje zapas wysoko wzbogaconego uranu, którego Trump żąda wydania, a Iran odrzuca transfer za granicę, przy czym wcześniej omawiano obniżenie poziomu wzbogacenia na terytorium Iranu pod nadzorem międzynarodowym. Według szacunków MAEA Iran posiada około 440 kg uranu wzbogaconego do wysokiego poziomu.
Centrala TN Polska, części japońskiej grupy Tsubaki Nakashima, planuje ogłosić w tym miesiącu decyzję o zwolnieniach grupowych w zakładzie w Kraśniku, zatrudniającym około 400 osób. Zakład, działający od 2001 r., produkuje łożyska, koła zębate, przekładnie i elementy napędowe. Według zarządu przyczyną jest globalna restrukturyzacja i potrzeba zwiększenia konkurencyjności; produkcja ma być stopniowo przenoszona do innych zakładów koncernu, a wygaszanie kraśnickiego oddziału ma zakończyć się we wrześniu przyszłego roku. Załoga dowiedziała się o planach podczas czwartkowej telekonferencji z prezesem zarządu, a dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Kraśniku zapowiedział wspólne działania na rzecz zabezpieczenia zwalnianych pracowników.
Gorzów Wielkopolski wybrany na lokalizację fabryki pocisków CGR-080 do Homarów-K, zakład o wartości około 2 mld zł powstanie na 116-hektarowym terenie przy ulicy Mironickiej w Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej, gdzie planowanych jest 60 obiektów przemysłowych. Inwestycję realizuje konsorcjum Hanwha Aerospace (51%) i WB Electronics (49%), a Gorzów pokonał w rywalizacji o lokalizację Poznań i Wrocław. Fabryka ma zatrudnić 250 osób, w tym kilkadziesiąt pracowników z Korei Południowej, a dostawy pocisków dla armii zaplanowano w latach 2030-2033 w ramach kontraktu wartego 14 mld zł na 10 tys. pocisków. Teren ma docelowo zostać wykupiony przez konsorcjum i wniesiony aportem do spółki.
Od 1 lipca 2026 roku Komisja Europejska nalicza opłatę 3 euro (ponad 13 zł) od każdego towaru w paczkach z Chin o wartości do 150 euro, a nie od całej paczki, więc przesyłka z czterema produktami może kosztować 12 euro. Od 1 listopada 2026 roku dochodzi kolejna opłata, union handling fee, w wysokości 2 euro na przesyłki spoza UE, co łącznie daje 5 euro (około 22 zł) na pozycję. Popyt na chińskie platformy wyhamował już po wprowadzeniu ceł, a wzrost kosztów może dodatkowo osłabić handel z Chinami. Od 1 lipca 2028 roku okres przejściowy się zakończy i paczki do 150 euro zostaną objęte cłem na ogólnych zasadach, zależnym od klasyfikacji towaru. 25% cła trafi do budżetów państw członkowskich na pokrycie kosztów obsługi paczek, a reszta do budżetu UE; Komisja chce też zwiększyć monitoring przesyłek.
Bank Anglii podniósł główną stopę procentową o 25 pb., do 4 proc., a wcześniej w tym tygodniu podobny ruch wykonał szwedzki Riksbank, który podniósł stopy do 2 proc. Brytyjski bank centralny ostrzega, że inflacja w przyszłym roku może wzrosnąć do 4,9 proc., najwyżej od 2023 roku, a w połowie 2027 r. nawet do 5 proc., gdy wyższe koszty energii przełożą się na płace. Bank zaznacza jednak, że dowodów na przenoszenie droższej energii na pozostałe ceny i płace jest jeszcze niewiele, a gospodarka okazała się odporniejsza, niż zakładano. Ośmiu członków Komitetu Polityki Pieniężnej głosowało za podwyżką, a jeden za większym ruchem, o 50 pb. Po decyzji stopy w Wielkiej Brytanii są wyższe niż w Polsce, gdzie Adam Glapiński w listopadzie pozostawił je bez zmian.
Od 5 listopada 2026 roku obowiązują nowe przepisy antymobbingowe, przygotowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ustawa ma wyeliminować toksyczną kulturę pracy i zapewnić realną ochronę przed nękaniem i dyskryminacją w zakładach pracy. Według ministry Agnieszki Dziemianowicz-Bąk zmiana to odpowiedź na ewolucję kultury pracy z ostatnich dwóch dekad, w której zachowania uchodzące wcześniej za normalne są dziś nie do przyjęcia. Dotychczas poszkodowany musiał wykazać uporczywość i długotrwałość nękania, umyślność sprawcy oraz konkretne skutki zdrowotne lub społeczne; nowe regulacje upraszczają te kryteria i wprowadzają wsparcie finansowe oraz procesowe dla pracowników. Pracodawcy mają sześć miesięcy od wejścia ustawy na dostosowanie wewnętrznych regulacji, które muszą powstawać w dialogu z przedstawicielami pracowników i związkami zawodowymi. Przepisy wpisują się w szerszy pakiet reform resortu.
Otwórz w aplikacji →Sejm w czwartek 5 listopada po raz drugi uchwalił nowelizację ustaw o PIT, CIT i ryczałcie: próg podatkowy wzrasta ze 120 do 130 tys. zł, a dochody od 130 do 150 tys. zł będą opodatkowane nową stawką 24 proc. (stawka 12 proc. pozostaje w pierwszym progu, a powyżej 150 tys. zł obowiązuje nadal 32 proc.). Danina solidarnościowa rośnie z 4 do 5 proc. dla osób o najwyższych dochodach, a stawka CIT dla podatników z przychodami powyżej 50 mln euro wzrasta z 19 do 22 proc. Ustawę poparło 236 posłów, 207 było przeciw. Limit przychodów uprawniających do ryczałtu obniżono z 2 mln do 250 tys. euro. Projekt trafia do Senatu, który musi zakończyć prace podczas obecnego posiedzenia, aby zmiany mogły wejść w życie 1 stycznia 2027 r.; następnie ustawę musi podpisać prezydent.
Nocą 6 listopada na południu Rosji doszło do serii eksplozji wywołanych dronami; według ukraińskiego kanału Exilenova Plus w rafinerii Afipski w Kraju Krasnodarskim wybuchł pożar, a wybuchy odnotowano także w pobliskiej Republice Adygei. Lokalne władze nie skomentowały jeszcze zdarzeń. Afipska należy do największych zakładów tego typu w regionie, a w kwietniu została objęta sankcjami Unii Europejskiej. Atak wpisuje się w serię uderzeń w rosyjską infrastrukturę w ostatnich dniach: 5 listopada drony zaatakowały rafinerię w Riazaniu, a dzień wcześniej uderzyły w centrum logistyczne Ozonu w Adygei, którego firma potwierdziła pożar i ewakuację pracowników. Ozon i Wildberries, które generują około 8,5 proc. rosyjskiego PKB, są w ostatnich miesiącach częstymi celami.
Ukraina potwierdziła atak na rafinerię Afipska w Kraju Krasnodarskim. Ukraińskie drony uderzyły w zakład Afipska w Kraju Krasnodarskim, a nad okoliczną strefą przemysłową unoszą się kłęby czarnego dymu. Rafineria Afipska to jeden z kluczowych ośrodków przerobu ropy w regionie, więc atak może czasowo ograniczyć dostawy produktów naftowych na rynku wewnętrznym Rosji. Tego typu uderzenia w infrastrukturę przerobową są elementem trwającej kampanii nastawionej na osłabienie zdolności rosyjskiego przemysłu paliwowego.
Czwartkowa sesja na Wall Street przyniosła najcięższe spadki od 19 miesięcy, a technologiczny Nasdaq100 stracił 5,5%. Inwestorzy obawiali się zaostrzenia regulacji wobec branży AI po zwycięstwie Demokratów w wyborach połówkowych, co uderzyło szczególnie w spółki z łańcucha dostaw dla centrów danych. W piątek fala wyprzedaży przeniosła się do Azji: indeks KOSPI zanurkował w początkowej fazie handlu o ponad 8%, na chwilę tracąc poziom 5000 pkt, a obrót na giełdzie w Seulu wstrzymano na 20 minut. Rząd Korei Południowej, przez ministra finansów Lee Hyoung-ila, tymczasowo obniżył wymogi depozytowe dla inwestorów detalicznych grających na dźwigni, by powstrzymać lawinę przymusowych likwidacji pozycji. Ostatecznie KOSPI stracił 6,02%, a najmocniej ciążyły akcje SK Hynix (-10,44%) i Samsung Electronics (-6,35%). Rynek południowokoreański wszedł w techniczną bessę: od czerwcowego szczytu indeks spadł już o ponad 44%, choć od początku roku wciąż jest na plusie 18%.
François Provost, dyrektor generalny Renault Group, ostrzega, że krótko po 2030 roku produkcja samochodów w Europie może spaść nawet do połowy historycznej średniej, jeśli Unia Europejska nie podejmie działań wobec importu aut z Chin. Według ACEA fabryki w UE wyprodukowały w 2025 roku około 3 mln pojazdów mniej niż w 2019 roku. Szef Renault twierdzi, że chińscy producenci sprowadzający auta do Europy ponoszą koszty o 30-40% niższe niż europejscy rywale, a Renault nie jest w stanie dorównać im kosztowo w obecnych warunkach. Provost chce, by chińskie marki produkowały na miejscu samochody dla europejskich klientów, i wskazuje, że niskie wyceny giełdowe koncernów motoryzacyjnych odzwierciedlają przekonanie inwestorów, iż Unia nie wesprze miejscowej produkcji. Część chińskich marek już rusza z produkcją w Europie, m.in. Stellantis i Leapmotor, które od 16 października uruchomiły w Saragossie produkcję elektrycznego B10.
Otwórz w aplikacji →Tesla wycofuje Cybertrucka z produkcji w Gigafactory Texas, której wygaszanie ma nastąpić około połowy 2027 roku. Elon Musk ogłosił decyzję na X i tłumaczy ją potrzebą zwiększenia produkcji robotaksówek Cybercab, a nie słabym popytem. Dane sprzedażowe jednak mówią co innego: w trzecim kwartale 2026 roku sprzedano maksymalnie 8295 sztuk Cybertrucka, czyli około jednej czwartej teoretycznej przepustowości fabryki wynoszącej 125 tysięcy sztuk rocznie. Cybercab, którego produkcja ruszyła dopiero w 2026 roku, jest obecnie wytwarzany w liczbie przekraczającej zapotrzebowanie na flotę robotaksówek.
Brytyjski medyk, który zaraził się wirusem Ebola podczas pracy w Demokratycznej Republice Konga, został przetransportowany do Londynu i jest leczony w izolacji w Royal Free Hospital. Pacjent pracował dla organizacji humanitarnej wspierającej walkę z epidemią wirusa Bundibugyo; jego tożsamości nie ujawniono, a według Reutersa z 4 listopada jego stan przed ewakuacją był stabilny. To pierwszy potwierdzony przypadek zakażenia brytyjskiego obywatela związany z obecną epidemią. Szpital dysponuje jednostką izolacyjną z własnym laboratorium, osobnym wejściem i systemem oczyszczania powietrza, a transport odbył się z udziałem specjalistów w pełnych środkach ochrony osobistej. UKHSA podkreśla, że ryzyko dla ogółu społeczeństwa pozostaje niskie i nie zaleca dodatkowych środków ostrożności. Według ECDC do 3 listopada w DR Konga potwierdzono 10 668 zakażeń i 5198 zgonów w ośmiu prowincjach.
Amerykańska Federalna Administracja Lotnictwa (FAA) wdraża system Enterprise - Information Display System (E-IDS), który zastępuje cztery systemy z lat 80. działające w ponad 400 placówkach kontroli ruchu lotniczego, w tym dyskietki zawierające kluczowe dane pogodowe i inne informacje operacyjne. Nowy system to jedno, bezpieczne źródło cyfrowej tablicy informacyjnej, które pozwala kontrolerom szybciej uzyskać dane o aktualizacjach, statusie urządzeń, warunkach ruchu lotniczego, wpływie pogody i ostrzeżeniach. FAA planuje zainstalować E-IDS w 435 lokalizacjach do końca 2028 roku, a pierwsze pięć placówek otrzyma modernizację jako pierwsze. Sekretarz Transportu Sean P. Duffy podkreślił, że to kolejny etap budowy nowoczesnego systemu kontroli ruchu lotniczego, a administrator FAA Bryan Bedford wskazał, że modernizacja ma ograniczyć ręczne procedury i umożliwić natychmiastowe udostępnianie alertów lotniczych oraz harmonogramów stref ograniczonego lotu w całym systemie przestrzeni powietrznej.
Otwórz w aplikacji →Trybunał Sprawiedliwości UE w Luksemburgu uchylił wyrok Sądu UE, który unieważnił decyzję Komisji Europejskiej zatwierdzającą pomoc publiczną w wysokości 3,4 mld euro dla KLM. Pomoc z 2020 r., udzielona przez Niderlandy w formie gwarancji państwowej na pożyczkę bankową oraz pożyczek państwowych, miała zapewnić przewoźnikowi płynność w czasie pandemii Covid-19. Sprawę zapoczątkował Ryanair, który po dwukrotnym sukcesie przed Sądem UE zarzucał Komisji wskazanie wyłącznie KLM jako beneficjenta, z pominięciem spółek grupy Air France-KLM. TSUE uznał, że Sąd nie podważył oceny Komisji, według której Air France i KLM zachowywały w praktyce znaczną autonomię gospodarczą. Częściowo oddalił skargę Ryanaira i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sąd UE, który musi zbadać zarzuty irlandzkiego przewoźnika, wcześniej nierozpatrzone.
Kreml dekretem z 5 listopada przekazał pod zarząd lokalnej spółki AK „Aktywa Przemysłowe” udziały japońskiej Japan Tobacco International (JTI) w czterech rosyjskich zakładach, m.in. w Sankt Petersburgu, Rostowie nad Donem oraz w obwodach lipieckim i leningradzkim, zatrudniających około 4 tysiące osób. Firma kontroluje około 40% rosyjskiego rynku papierosów, a jej marki to m.in. Winston, Camel i Sobranie oraz lokalne Donskoy Tabak. JTI działa w Rosji od 1999 roku i zainwestowała tam około 4,6 mld dolarów, a po pełnej inwazji na Ukrainę w 2022 roku nie wycofała się z rynku, wstrzymując jedynie nowe inwestycje. Kreml nie podał przyczyn decyzji, która jest kolejnym przypadkiem przejęcia przez państwo rosyjskie aktywów zagranicznych firm. Tokio złożyło protest dyplomatyczny i wezwało Moskwę do cofnięcia dekretu, a minister finansów Satsuki Katayama podkreśliła ochronę interesów japońskich obywateli i firm. Sprawa zbiega się z pogorszeniem relacji dwustronnych, po zatrzymaniu w Rosji japońskiego dziennikarza Yuki Imai pod zarzutem szpiegostwa.
Nowe ćwiczenia pod nazwą KOALICJA 26 zostaną zorganizowane w Polsce, gdzie od 9 do 22 listopada wezmą udział około 2800 żołnierzy z 11 państw, m.in. Belgii, Estonii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Litwy, Niemiec, Szwecji, Turcji i Wielkiej Brytanii, w tym blisko 2000 polskich wojskowych. Polska będzie głównym gospodarzem pierwszych dużych manewrów Wielonarodowych Sił w Ukrainie, przygotowywanych przez państwa Koalicji Chętnych, a jej zadaniem będzie wsparcie logistyczne, obejmujące zakwaterowanie, wyżywienie, paliwo, obsługę techniczną, opiekę medyczną i transport sprzętu. Kluczowym elementem jest procedura RSOM, czyli przyjęcie i przemieszczenie zagranicznych sił drogą lądową, morską i powietrzną, a następnie transportem kolejowym i drogowym w rejon Nowej Dęby. Celem ćwiczeń jest sprawdzenie, czy sojusznicy potrafią w krótkim czasie zorganizować i rozmieścić siły zabezpieczające pokój po zakończeniu wojny w Ukrainie. Wcześniej manewry „Koalicja” zaplanowano z udziałem 2800 żołnierzy z 12 państw, a ich przebieg obejmował także działania we Francji i Turcji.
Chińska agencja Xinhua poinformowała w piątek, że Chiny przyjęły nową ustawę zwalczającą korupcję transgraniczną. Według przekazu agencji celem regulacji jest pogłębienie międzynarodowej współpracy w tym obszarze oraz ochrona suwerenności i bezpieczeństwa kraju. Walka z korupcją pozostaje jednym z kluczowych tematów rządów prezydenta Xi Jinpinga, a nowe przepisy rozszerzają możliwości ścigania urzędników i osób powiązanych z korupcyjnymi przestępstwami poza granicami Chin.
Google udostępnił Gemini Omni 1.2 Flash w ogólnej dostępności przez Gemini API oraz Gemini for business, a także w Google Vids. Model generuje i edytuje wideo natywnie do 15 sekund, wobec 10 sekund w wersji Omni 1.1, z możliwością określenia długości w krokach co sekundę od 3 do 15 sekund. Cena spadła o 30% względem poprzedniej wersji i wynosi 0,07 USD za sekundę wideo w rozdzielczości 720p. Nowością jest także edycja wieloturowa w formie rozmowy oraz lepsze trzymanie się obrazów referencyjnych: postaci, produktów, stylu, krótkich klipów ruchu (do 3 sekund) i wskazówek audio. Zgodnie z przykładem Google, twarze, ubrania, typografia opakowań i kolory marki pozostają spójne przy zmianie kątów kamery, co ułatwia tworzenie wirtualnych przymierzalni, katalogowych obrotów produktów i reklam wideo. Model pozwala też szkicować klipy w 360p lub 720p, poprawiać detale kolejną edycją zamiast generować całość od nowa, a na końcu zwiększać rozdzielczość do 1080p lub 4K.
NASA zapowiada X-70 Fractal jako modułową załogową platformę do testów systemów sterowania lotem i manewrowości; według agencji jego szybka rekonfiguracja komponentów zewnętrznych i wewnętrznych pozwoli badać manewrowość statków powietrznych w sposób dotąd niedemonstrowany w lotach załogowych. Parametry podane w zapowiedzi to prędkość przelotowa Mach 0,75, pułap do 13,7 km, zasięg powyżej 2777 km (1500 mil morskich), masa startowa około 4535 kg oraz możliwość przewozu około 900 kg sprzętu eksperymentalnego, zarówno w kadłubie, jak i na zewnętrznych węzłach podwieszeń. Administrator Jared Isaacman określa maszynę jako wysokowydajną platformę do sprawdzania systemów sterowania i innych technologii w rzeczywistych warunkach lotu, a pierwszy lot ma nastąpić w ciągu dwóch lat. Opublikowana wraz z ogłoszeniem wizualizacja wygenerowana przez AI nie przesądza o ostatecznym wyglądzie samolotu.
Hanwha WB Advanced System buduje zakład rakiet CGR-080 na 116 hektarach, z ponad 60 obiektami i docelowo około 250 miejscami pracy, w tym kilkudziesięciu pracownikami z Korei Południowej, dla których powstanie osiedle „Mała Korea”. Pierwsze budynki mają ruszyć na początku 2027 roku, a budowa ma zakończyć się pod koniec 2028 roku, przy wysokim stopniu automatyzacji fabryki, docelowo najnowocześniejszej tego typu w Europie. Dostawy pierwszych rakiet CGR-080 dla wojska mają nastąpić w 2029 roku, łącznie ponad 10 000 pocisków, co wraz z 290 wyrzutniami Homar-K i pociskami CTM-290 znacząco zwiększy możliwości polskiej artylerii. Zakład realizuje zamówienie Agencji Uzbrojenia z 29 grudnia 2025 roku. Fabryka amunicji do Homar-K w ramach joint venture Grupy WB i Hanwhy ruszyła w Gorzowie Wielkopolskim.
Rosyjskie Siły Powietrzno-Kosmiczne miały zbombardować elektrownię w pobliżu ukraińskiego miasta Sumy oraz brygadę wojskową w obwodzie zaporoskim, używając bomby lotniczej FAB-3000 - podało rosyjskie ministerstwo obrony, cytowane przez rosyjskie agencje prasowe. Informacja pochodzi wyłącznie od strony rosyjskiej i nie została niezależnie potwierdzona. Uderzenie w obiekty energetyczne na Ukrainie ma znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw prądu w regionie, a użycie ciężkiej bomby lotniczej FAB-3000 wskazuje na skalę ataku.
Po ogłoszeniu, że USA pożyczają 300 tys. baryłek z rezerwy oleju opałowego, zapasy oleju napędowego w kraju spadły o 3,6 mln baryłek do 99,3 mln, co jest najniższym poziomem od maja 2003 roku i po raz pierwszy od ponad dwóch dekad spadło poniżej 100 mln baryłek. Cena paliwa na amerykańskich stacjach osiągnęła 6,27 dol. za galon (ok. 3,79 litra), a plany importu rosyjskiego diesla przed listopadowymi wyborami do Kongresu są zagrożone: dwa z trzech tankowców zmieniły kierunek, a trzeci może nie dotrzeć do USA z powodu niepewności regulacyjnej i sankcji. Spadek zapasów wynika z ograniczenia dostaw po utracie części globalnych mocy rafineryjnych związanych z konfliktami w Iranie i Ukrainie, a od rozpoczęcia wojny z Iranem ceny kontraktów na diesla wzrosły o ponad 60 proc.
Amazon planuje kampus centrów danych o wartości około 5 mld USD w hrabstwie Somervell w Teksasie, na 435 akrach ziemi należącej do Vistra, tuż obok elektrowni jądrowej Comanche Peak. Projekt Spectrum ma obejmować do 18 budynków przeznaczonych do usług chmurowych i obciążeń związanych ze sztuczną inteligencją. Zasilanie ma pochodzić z 20-letniej umowy PPA na do 1200 MW z Comanche Peak, dostarczanego dedykowanymi liniami przesyłowymi, a pierwsze uruchomienie zaplanowano na 2027 rok, z pełnym wdrożeniem do 2032 roku. Projekt ma stworzyć co najmniej 550 pełnoetatowych miejsc pracy z wynagrodzeniami powyżej średniej hrabstwa. Pakiet ulg podatkowych obejmuje 2,5 mln USD przy rozpoczęciu budowy oraz 300 tys. USD rocznie za każdy ukończony budynek, co przy 18 budynkach daje 5,4 mln USD rocznie. Amazon zapowiada pobór wody z przemysłowego zbiornika oraz inwestycję 3,75 mln USD w efektywność, która ma zwrócić ponad 330 mln galonów rocznie do basenu.
Po wczorajszej wygranej Demokratów w wyborach połowicznych, która dała im kontrolę nad Kongresem, presja na spółki AI przybrała nowy wymiar: w Teksasie, stanie odpowiadającym za 27 proc. planowanych gigawatów mocy centrów danych w USA, Demokraci przejęli gubernatorstwo, a kandydatka Gina Hinojosa otwarcie opowiadała się za moratorium na ich budowę. Nasdaq Composite tracił na początku sesji nawet 4,5 proc. i wszedł w korektę, a największe spadki zanotowały Tesla i SpaceX (ok. 9 i 7 proc.), Nvidia i Broadcom (po 5 proc.) oraz spółki neocloud: CoreWeave (-9 proc.), Nebius (-13 proc.) i Iren (-11 proc.). Według Wells Fargo Demokraci mogli też wygrać lub utrzymać stanowiska gubernatorów w Georgii, Pensylwanii i Ohio, które łącznie odpowiadają za ok. 17 proc. planowanych mocy centrów danych. Strateg Bank of America Michael Hartnett ostrzegał wcześniej, że taka konfiguracja wyborcza może doprowadzić do spadku akcji o ponad 10 proc. do końca roku. Rano wyprzedaż objęła spółki AI i centra danych, a indeks Philadelphia Semiconductor Index stracił 8,4 proc., schodząc do najniższego poziomu od ponad sześciu miesięcy.
Premier Sanae Takaichi uważa, że dodatkowe wpływy budżetu z przyspieszonej sprzedaży funduszy ETF przez Bank Japonii, który zwiększył roczną sprzedaż swoich zasobów ETF z 330 do 860 mld jenów (ok. 5,5 mld USD), powinny zostać przeznaczone na bezpieczeństwo gospodarcze i inne obszary wzrostu, zamiast opierać się na podwyżkach podatków czy dodatkowych emisjach obligacji. Mechanizm działa tak, że zyski realizowane przez BoJ zasilają jego roczny wynik netto, z którego część zwyczajowo trafia do rządu. Zastrzeżenie jest takie, że wysokość tych wpływów zależy od poziomu cen akcji w momencie sprzedaży, a Takaichi zwróciła uwagę na gwałtowne spadki kursów spółek z sektora AI i półprzewodników. Dla rynku oznacza to stały, harmonogramowy napływ akcji na giełdę niezależnie od nastrojów, a finansowanie budżetu staje się procykliczne: przy słabszych cenach zyski są mniejsze.
Meta wstrzymała planowaną aktualizację warunków handlowych, która zobowiązywałaby konta biznesowe do zezwolenia na wykorzystanie treści z ich stron internetowych do rozwoju, trenowania i utrzymania produktów Meta, w tym generatywnej AI. Pierwotnie zmiany miały wejść w życie 30 października, następnie przesunięto je na 20 listopada 2026 r., a ostatecznie firma całkowicie je wstrzymała, nie podając nowego terminu. Z listy dozwolonych zastosowań usunięto słowo "train", a wykorzystanie danych ograniczono do reklam i produktów biznesowych, zamiast wszystkich produktów Meta. Decyzję wymusił sprzeciw dziennikarzy, wydawców i użytkowników, a także postępowania sądowe: norweski sąd wydał tymczasowy zakaz stosowania nowych warunków, a brytyjski regulator CMA (Competition and Markets Authority) zapowiedział własne śledztwo.
Badacze analizujący dane z łazika Perseverance ostrzegają, że drobne cząstki marsjańskiego pyłu są toksyczne i reaktywne. Na tyle małe, by głęboko przenikać do pęcherzyków płucnych, mogą także pokonywać barierę krew-mózg i uszkadzać kluczowe narządy. Pył trwale przylega do materiałów zbliżonych do tych, z których wykonuje się skafandry i wyposażenie habitatów, co utrudnia ochronę załogi. Wyniki oznaczają konieczność opracowania nowych standardów bezpieczeństwa dla astronautów, zanim NASA zrealizuje planowaną w przyszłej dekadzie pierwszą załogową misję na Marsa. Zagadnienie wymaga jednak dalszych, dokładniejszych badań.
Departament Sprawiedliwości USA ogłosił w czwartek utworzenie Super Intelligence Task Force (DOJ-SITF), zespołu mającego chronić resort przed złośliwym wykorzystaniem zaawansowanej sztucznej inteligencji. Współprzewodniczącymi są zastępca prokuratora generalnego Stanley Woodward i zastępca zastępcy prokuratora generalnego Stephen Weiss. Jak napisał prokurator generalny Todd Blanche w memorandum z 13 października, zespół ma zapobiegać nadużyciom ze strony zagranicznych państw, organizacji przestępczych oraz osób i firm dopuszczających się oszustw, a także wspierać amerykańską dominację w tej dziedzinie. Nowa jednostka przejmie prace wcześniejszego AI Litigation Task Force, koordynuje działania cywilne i karne dotyczące AI, formułuje priorytety egzekwowania prawa oraz będzie głównym punktem kontaktowym z Super Intelligence Force, którą w październiku zapowiedział prezydent Donald Trump i którą kieruje Jay Clayton. Trump wcześniej zarządzeniem nakazał agencjom określanie sztucznej inteligencji mianem „super intelligence”.
Badanie zespołu z Charlesem C. H. Lin, opublikowane w lipcu w Geophysical Research Letters, wykazało, że start misji Artemis II 1 kwietnia 2026 r. z Florydy oraz późniejsze spalania silników wywołały trzy odrębne zaburzenia w jonosferze, warstwie atmosfery przez którą przechodzą sygnały GPS. Pierwsze zaburzenie nastąpiło podczas startu, drugie około dwóch godzin później, a trzecie ponad 24 godziny po starcie. Najsilniejsze zmiany wywołało drugie spalanie silnika, podczas gdy jego ciąg był około 80 razy mniejszy niż przy starcie, a trzecie około 318 razy mniejszy, co naukowcy uznali za bezprecedensowe. Spaliny spowodowały lokalny spadek koncentracji naładowanych cząstek, tzw. 'dziurę jonosferyczną', rozciągającą się na około 50 stopni długości geograficznej nad Ameryką Północną (około 4000 km). Zjawisko może czasowo pogorszyć dokładność nawigacji satelitarnej, a badacze wskazują, że wraz z rosnącą liczbą potężnych startów rakiet problem może nabrać znaczenia dla GPS, dronów i samochodów autonomicznych.
Rosyjski satelita wojskowy Kosmos 2612 zbliżył się w połowie października 2026 do zachodniego satelity komercyjnego X36, operowanego przez fińską firmę ICEYE, na odległość około pół mili (ok. 800 metrów), co Reuters opisał jako jedno z najbliższych znanych podejść rosyjskiego statku wojskowego do satelity komercyjnego na niskiej orbicie okołoziemskiej. X36 to satelita radarowy zarejestrowany w USA, dostarczający zachodnim rządom i wojskom, w tym Ukrainie, danych wywiadowczych i obrazów radarowych. Były oficer wywiadu Sił Powietrznych USA Greg Gillinger ocenił, że zbliżenie przypominało próbę ataku, ponieważ zebranie informacji wywiadowczych lub zakłócenie elektroniczne nie wymaga zbliżania się na mniej niż milę, a Kosmos 2612 musiał precyzyjnie dopasować prędkość i wysokość do X36. Satelita jest jednym z sześciu wojskowych satelitów wystrzelonych przez Rosję w kwietniu 2026, a presja na satelity ICEYE narastała od maja 2026, kiedy cztery z nowych satelitów zbliżyły się do X36 i zmusiły ICEYE do zmiany jego orbity. Po incydencie Kosmos 2612 oddalił się na około 250 mil od X36, a firma śledząca obiekty kosmiczne COMSPOC zgłosiła, że dwa bliźniacze rosyjskie satelity zmierzają w kierunku orbity innego satelity ICEYE, X37. Sekretarz stanu USA ds. politycznych Thomas DiNanno potępił manewr, mówiąc, że takie celowe i niebezpieczne działania są zgodne z operacjami broni na orbicie.
Bill Gates ostrzegł, że systemy AI mogą zostać wykorzystane przez złośliwych aktorów do tworzenia broni biologicznej lub wykorzystywania luk w cyberbezpieczeństwie, a incydent biobezpieczeństwa związany z AI mógłby wyrządzić znacznie większe szkody niż COVID-19, który według szacunków pochłonął około 15 mln ofiar. Gates zarzucił administracji Trumpa blokowanie międzynarodowych wysiłków na rzecz regulacji i monitorowania AI, twierdząc, że samoregulacja firm nie zadziała, a jedynym rozwiązaniem jest państwo. Wypowiedź padła podczas szczytu Future of AI Summit Financial Times w Londynie. Pozytywnie ocenił natomiast Anthropic za ujawnienie potencjalnych zagrożeń AI w prospekcie emisyjnym przed IPO.
Nasdaq Composite spadł w czwartek o 5,5%, notując najgorszy dzień od 18 miesięcy i wchodząc w strefę korekty (ponad 10% poniżej niedawnego rekordu), a z wartości indeksu wyparowało około 2 bln dolarów. Przecena dotknęła zwłaszcza spółek z sektora chipów: SanDisk stracił 22%, a Western Digital 17%. Indeks VIX wzrósł o 61%, osiągając najwyższy poziom od wczesnych tygodni wojny z Iranem. Inwestorzy obawiają się, że po wynikach wyborów połówkowych demokratyczni gubernatorzy zaostrzą kontrolę nad budową nowych centrów danych dla AI, a amerykańscy wyborcy w wielu lokalnych głosowaniach sprzeciwili się tym inwestycjom. Dow Jones spadł o 3,4% do 51 868 pkt., a S&P 500 o 4,3%. Najmocniej w DJIA traciła Nvidia (-9,2%), a Goldman Sachs stracił 3,7%. Europejskie parkiety również zamknęły się na minusie, a FTSE 100 spadł o 0,4%. Wyprzedaż była ostrym odwróceniem środowej hossy, wywołanej nadzieją, że wynik demokratów ograniczy Biały Dom.