Prezydent Karol Nawrocki odznaczył Krzyżami Oficerskimi Orderu Odrodzenia Polski dwóch policjantów, którzy powstrzymali napastnika na Rynku Głównym w Krakowie: starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego. O decyzji poinformował szef BBN Bartosz Grodecki. Prezydent Krakowa Łukasz Gibała wnioskował wcześniej o tytuł Honorowego Obywatela Miasta dla funkcjonariuszy. Sprawca, 24-letni Michał Oksiński, zmarł w poniedziałek nad ranem w szpitalu; według prokuratury w ataku w Krakowie zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych, w tym dwóch policjantów. W mieszkaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim znaleziono ciała jego rodziców i siostry.
Najważniejsze
Bilans ataku - W Krakowie zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych, w tym dwóch policjantów.
Broń sprawcy - Prokuratura ujawniła cztery sztuki broni przy sprawcy, w tym dwa karabiny AR-15, oraz siedem w mieszkaniu w Ostrowcu.
Źródła: defence24.pl, RMF FM, dorzeczy.pl, prawo.pl, Money.pl, sztosowe.pl, cowkrakowie.pl, Nauka w Polsce, fakt.pl, eska.pl, nowosci.com.pl, Conflict Radar, pudelek.pl, Wirtualna Polska, dziennikpolski24.pl, Financial Times, Politico Europe, zero.pl, Wprost, natemat.pl, BBC World, Spider's Web, WNP
Prezydent USA Donald Trump zapowiedział, że wojsko USA wznowi ataki na Iran, jeśli nie będzie postępów w negocjacjach o porozumieniu nuklearnym i ponownym otwarciu Cieśniny Ormuz. Jednocześnie uznał za bardzo mało prawdopodobne wydanie rozkazu nowych uderzeń, o ile rozmowy będą postępować. Trump mówił o trzech lotniskowcach w regionie i 38 mostach w Iranie, które USA mogą zniszczyć w godzinę. Sekretarz stanu Marco Rubio ocenił, że rozmowy posunęły się niewiele, a porozumienie nie jest bliskie. Pośredniczy Katar; Teheran domaga się spełnienia siedmiu warunków, w tym zniesienia sankcji i końca amerykańskiej blokady morskiej.
Wpływ na rynek: ↓ Brent 93,25 USD
Najważniejsze
Groźba wznowienia ataków - Trump zapowiada nowe uderzenia, jeśli rozmowy nie przyniosą postępu, i wskazuje 38 mostów jako cele.
Rubio o rozmowach - Rubio: negocjacje posunęły się niewiele, a porozumienie nie jest bliskie.
Ropa tanieje - Brent potaniała o 5,2% do 93,25 dolara za baryłkę.
Brent rozliczył poniedziałkowe notowania na poziomie 92,57 USD za baryłkę, tracąc 5,75 USD, czyli 5,85 proc. Po rozliczeniu spadki pogłębiły się do ponad 7 USD za baryłkę, a cena zeszła do najniższego poziomu od końca sierpnia. WTI rozliczono na 86,85 USD po spadku o 4,38 proc. Brent stracił w ubiegłym tygodniu 16 proc., co było jego najsilniejszym tygodniowym spadkiem od początku pandemii COVID-19. Notowania osłabiły słowa Trumpa, że jest bardzo mało prawdopodobne, by zlecił nowe ataki na Iran, dopóki trwają rozmowy. Rynek czeka na wtorkowe dane o inflacji CPI w USA.
Wpływ na rynek: ↑ Goldman Sachs: 90-105 USD · ↓ Brent 92,57 USD (-5,85 proc.)
Najważniejsze
Prognoza Goldman Sachs - W ostatnich tygodniach roku cena ropy ma wahać się w przedziale 90-105 dolarów za baryłkę.
Scenariusz z Ormuzem - Analityk CBA ocenia, że porozumienie o zniesieniu blokady Ormuzu mogłoby obniżyć Brenta do 70-85 USD.
Akcje Nvidii spadły w poniedziałek o ok. 6% po tym, jak rada dyrektorów wszczęła niezależne śledztwo w sprawie prezesa Jensena Huanga, który w mailu do pracowników przyznał się do romansu z Alice Huang, podejrzewaną przez amerykański wywiad o szpiegostwo na rzecz Chin. Rada oświadczyła, że nie ma powodu sądzić, by zagrożono bezpieczeństwo narodowe lub tajemnice firmy, a Huang zostaje na stanowisku. Chiny zaprzeczyły udziałowi swoich służb, a Trump nazwał Huanga „honorowym facetem”. Wyniki kwartalne Nvidia poda 17 listopada, a 18 listopada Huang ma stawić się na zamkniętym briefingu w Kongresie.
Wpływ na rynek: ↓ Nvidia, sektor chipów
Najważniejsze
Niezależne śledztwo - Rada dyrektorów Nvidii wszczęła niezależne śledztwo; Huang pozostaje prezesem.
Delegacja Rosji wyjechała do Abu Dhabi na rozmowy z Ukrainą i USA zaplanowane na wtorek i środę. Według Reutersa i Bloomberga Moskwa podniosła rangę zespołu: obok dyplomatów jadą Władimir Miedinski, wiceminister Siergiej Riabkow i szef wywiadu wojskowego. Francja zapowiedziała, że będzie reprezentować Europę, ale Kreml wyklucza europejskich przedstawicieli. Rosja okupuje około 20 procent terytorium Ukrainy i nie zgadza się zakończyć okupacji, a analitycy nie oczekują większych postępów.
Najważniejsze
Wyższa ranga delegacji - Rosja wysyła Miedinskiego, Riabkowa i szefa wywiadu wojskowego.
Europa poza stołem - Kreml wyklucza europejskich przedstawicieli mimo zapowiedzi Francji.
Chiny przedłużyły o dwa miesiące zawieszenie dodatkowego 24-proc. cła na towary z USA, do 10 stycznia 2027 r.; ogólna stawka 10 proc. pozostaje bez zmian. Pekin przedłużył też zawieszenie specjalnych opłat portowych dla statków powiązanych z USA. Decyzja zapadła tuż przed szczytem APEC w Shenzhen 18-19 listopada, na którym Trump spodziewa się spotkania z Xi Jinpingiem.
Najważniejsze
Opłaty portowe - Chiny przedłużyły też zawieszenie specjalnych opłat dla statków powiązanych z USA.
Białoruscy Cyber Partisans i ukraińska Silent Crow twierdzą, że zdobyły zbiór ponad 11 mln aktów zgonu z Rosstatu. Według Cyber Partisans do 27 sierpnia 2026 roku z wojną powiązanych jest 393 881 zgonów. Silent Crow, licząc szersze kategorie, podaje około 450,1 tys. Autentyczności bazy nie potwierdzono kryptograficznie, choć analiza metadanych nie wykazała śladów fałszerstwa. Rosstat przyznał, że padł ofiarą cyberataku, ale zaprzeczył wyciekowi baz danych. Atak ogłoszono 1 listopada, a rosyjski sąd uznał obie grupy za organizacje ekstremistyczne.
Najważniejsze
Brak weryfikacji - Nie udało się kryptograficznie potwierdzić autentyczności bazy, choć metadane nie wskazują na fałszerstwo.
Stanowisko Rosstatu - Rosstat potwierdził cyberatak, ale zaprzeczył, że doszło do utraty baz danych.
Badanie obejmujące ponad 52 tys. kobiet w wieku 45-59 lat nie wykazało związku nowoczesnej hormonalnej terapii menopauzy ze zwiększonym ryzykiem zawału serca, udaru mózgu ani zakrzepów krwi. Problemy sercowo-naczyniowe wystąpiły u 4,4 proc. kobiet stosujących terapię hormonalną i u 4,6 proc. kobiet, które jej nie przyjmowały. Przed 80. rokiem życia zmarło 1,3 proc. kobiet z grupy stosującej terapię i 1,2 proc. z grupy kontrolnej. Ryzyko zakrzepów krwi było niemal identyczne w obu grupach, wystąpiły u 0,33 proc. uczestniczek. Podobne wyniki uzyskano niezależnie od sposobu podawania hormonów: preparatów doustnych, plastrów czy żeli stosowanych na skórę. Naukowcy zaznaczyli jednak, że było to badanie obserwacyjne, a jego wyniki nie oznaczają, że leczenie jest pozbawione ryzyka u wszystkich pań.
Najważniejsze
Ograniczenie wniosków - Badanie jest obserwacyjne, dlatego jego wyniki nie oznaczają, że terapia jest bez ryzyka u wszystkich kobiet.
Sposób podawania bez znaczenia - Wyniki były podobne niezależnie od tego, czy hormony podawano doustnie, plastrami czy żelami na skórę.
Co najmniej 35 osób zginęło po zatonięciu drewnianej łodzi z migrantami u wydm Loumpoul w departamencie Kebemer, między Dakarem a Saint-Louis, według służb ratunkowych cytowanych przez AFP. Uratowano jedną osobę, liczba zaginionych jest nieznana. Senegalska agencja APS podawała co najmniej 34 ofiary, a resort spraw wewnętrznych początkowo 21 ciał. Bilans jest wstępny, a źródło w MSW zapowiada, że prawdopodobnie wzrośnie. Łódź płynęła w stronę Wysp Kanaryjskich; według mediów wywróciła się w sobotę, według organizacji Boza Fii - w piątek.
Najważniejsze
Bilans wstępny - Co najmniej 35 zabitych i jedna uratowana osoba; resort spodziewa się wzrostu.
Ryanair wydłuża darmową odprawę online dla pasażerów, którzy nie wybrali miejsca w samolocie. Mogą się oni odprawić nawet na 72 godziny przed odlotem. Wcześniej darmowa odprawa była możliwa na 24 godziny przed wylotem, a zmiana ta obowiązywała od 2021 roku. Pasażerowie bez wybranego miejsca otrzymają numer siedzenia dopiero 24 godziny przed wejściem na pokład. Od 10 listopada czas przeznaczony na nadanie bagażu zostanie wydłużony z 40 do 60 minut.
Najważniejsze
Numer siedzenia dopiero po 24 godzinach - Pasażerowie bez wybranego miejsca otrzymają numer siedzenia dopiero 24 godziny przed wejściem na pokład.
Deficyt finansów publicznych w Polsce ma w tym roku wynieść około 6,7 proc. PKB, zamiast wcześniej przewidywanych 7,1 proc. Minister finansów Andrzej Domański wskazał, że poprawa wynika z silnych wpływów podatkowych, zwłaszcza z VAT i CIT. Deficyt liczony za ostatnie 12 miesięcy zmalał od początku roku do końca września o blisko 30 mld złotych. Dopuszczalny w Unii Europejskiej poziom deficytu to 3 proc. PKB, a Polska ma deficyt ponad dwukrotnie wyższy.
Najważniejsze
Perspektywa obniżona - S&P zostawiła rating bez zmian, ale obniżyła perspektywę; w ciągu kilku miesięcy możliwa obniżka ratingu.
Dług netto - Według S&P dług netto przekroczy do 2029 r. 70 proc. PKB, rosnąc o ponad 20 punktów procentowych w pięć lat.
Ukraińskie drony uderzyły w nocy z niedzieli na poniedziałek w rafinerię w Kiriszach w obwodzie leningradzkim, drugą co do wielkości w Rosji. Gubernator Aleksandr Drozdenko przekazał, że nad regionem zestrzelono 113 dronów; inne źródła mówią o 81 przechwyconych. Według ABC News fragmenty drona zabiły kobietę, a świadkowie i nagrania wskazują na kilka wybuchów na terenie zakładu. Rafineria przerabia rocznie od 20 do 21 mln ton ropy i zaopatruje głównie Petersburg, region i lotnisko Pułkowo.
Najważniejsze
Ofiara śmiertelna - Według ABC News fragmenty drona zabiły kobietę.
Druga rafineria w Rosji - Zakład przerabia rocznie od 20 do 21 mln ton ropy.
Prezydent USA Donald Trump powiedział, że spodziewa się spotkania z Xi Jinpingiem i Władimirem Putinem na szczycie Azjatycko-Pacyficznym w Shenzhen w Chinach, zaplanowanym na 18-19 listopada. Według Trumpa rozmowy mają dotyczyć zakończenia wojny w Iranie. Chiny potwierdziły wcześniej kontakty z Rosją i USA w sprawie możliwego trójstronnego spotkania, a Kreml informował, że Putin może w Shenzhen rozmawiać z Xi i z Trumpem. Według Wall Street Journal Putin chciał, by rozmowy trójstronne doprowadziły do porozumienia pokojowego w Ukrainie korzystnego dla Moskwy.
Najważniejsze
Chiny potwierdzają rozmowy - Chiny potwierdziły rozmowy z Rosją i USA o możliwym pierwszym trójstronnym spotkaniu.
Cel Putina - Według WSJ Putin chciał pokoju w Ukrainie korzystnego dla Moskwy.
Agencja EU-Lisa pozwała firmy IBM, Atos i Leonardo z powodu wielokrotnych opóźnień w budowie nowego systemu wjazdu i wyjazdu (EES), poinformował Financial Times; informację podały też Reuters i The Guardian. System rejestruje wjazdy i wyjazdy obywateli spoza UE na zewnętrznych granicach 29 krajów strefy Schengen. Agencja zapewniła, że postępowanie sądowe nie wpływa na jego funkcjonowanie. W 2019 r. konsorcjum z udziałem IBM Belgium, Atos Belgium i Leonardo dostało sześcioletnią umowę na wdrożenie systemu, a w październiku 2021 r. firmy kwestionowały karę nałożoną przez agencję.
Najważniejsze
Kontrakt z 2019 roku - W 2019 roku agencja przyznała konsorcjum z udziałem IBM Belgium, Atos Belgium i Leonardo sześcioletnią umowę na wdrożenie i utrzymanie centralnego systemu EES.
Spór o karę - W październiku 2021 roku Atos Belgium i IBM Belgium zakwestionowały zasadność i wyliczenie kary nałożonej przez agencję, wskazując na czynniki zewnętrzne, w tym pandemię COVID-19.
Mołdawia uruchomiła linię energetyczną Vulcanesti-Kiszyniów o napięciu 400 kV, łączącą kraj z Rumunią i europejską siecią energetyczną. Ma ona umożliwić stopniowe wycofywanie się z uzależnienia od elektrowni Cuciurgan w prorosyjskim Naddniestrzu, która obecnie dostarcza znaczną część energii elektrycznej kraju. Prezydent Maia Sandu mówi o końcu wieloletniego szantażu energetycznego ze strony Moskwy. Projekt, nazywany w kraju „linią niezależności energetycznej”, powstawał przez dwa i pół roku i jest największą inwestycją w infrastrukturę przesyłu energii od dziesięcioleci.
Najważniejsze
Dalsze połączenia - Planowane są dwie dodatkowe linie z Rumunii do Mołdawii.
Kontekst kryzysu - We wrześniu ubiegłego roku, w odpowiedzi na rosnące ceny paliw, Mołdawia ogłosiła 60-dniowy stan wyjątkowy w sektorze energetycznym.
Wspólny raport Institute for the Study of War i American Enterprise Institute ocenia, że Chiny mogą prowadzić nieogłoszone, duże ćwiczenie symulujące izolację Tajwanu, większe niż Justice Mission 2025. Szef Rady Bezpieczeństwa Narodowego Tajwanu Joseph Wu podał, że ponad 100 okrętów marynarki wojennej i straży przybrzeżnej Chin działa na zachodnim Pacyfiku. ISW zaznacza, że Pekin zwykle ogłasza i nazywa duże ćwiczenia wymierzone w Tajwan, a tym razem tego nie zrobił; to ocena analityków, nie potwierdzone ćwiczenie. Według zdjęć satelitarnych lotniskowiec Fujian opuścił bazę na Hainanie i może zmierzać ku południowemu Tajwanowi.
Najważniejsze
Skala większa niż w 2025 - Liczba okrętów i zasięg rozmieszczenia są większe niż podczas ostatniego ćwiczenia wokół Tajwanu, Justice Mission 2025.
Brak ogłoszenia - Chiny nie ogłosiły ćwiczenia, choć zwykle ogłaszają i nazywają duże manewry wymierzone w Tajwan.
Cena spot złota wzrosła w poniedziałek o 0,8% do 4104,30 USD za uncję. Odbicie nastąpiło po mocnym raporcie o zatrudnieniu w USA: w październiku przybyło 165 tys. miejsc pracy, co przewyższyło wszystkie prognozy. Silne dane wzmocniły obawy, że Fed może dalej podnosić stopy procentowe, aby ograniczyć inflację. Kruszec pozostaje jednak około 20% poniżej poziomu sprzed wybuchu konfliktu USA-Iran pod koniec lutego. Uwaga rynku przesunęła się na wtorkowy raport o amerykańskim indeksie cen konsumpcyjnych (CPI), który ma dać dalsze wskazówki co do inflacji i perspektyw stóp procentowych.
Najważniejsze
CPI we wtorek - Inwestorzy czekają na wtorkowy odczyt amerykańskiej inflacji CPI.
Dyrektor finansowy Binance Kaiser Ng odchodzi z firmy po ponad pięciu latach, by - jak podała współprezes Yi He w sobotnim oświadczeniu - zająć się nowym przedsięwzięciem. Według Binance plan przekazania obowiązków realizowano przez ostatnie pół roku. Stanowisko obejmie Justin Yek, wcześniej wiceprezes ds. finansów w Airwallex. Decyzja zapada niedługo po ataku hakerskim, w którym skradziono aktywa warte ok. 6,3 mld dolarów; Binance zapowiedziało pokrycie strat, a FBI wskazuje na północnokoreańską grupę hakerską, co Pjongjang odrzuca.
Najważniejsze
Plan sukcesji - Współprezes Yi He podała, że plan przekazania obowiązków realizowano przez ostatnie pół roku.
Następca - Stanowisko obejmie Justin Yek, wcześniej wiceprezes ds. finansów w Airwallex.
Według Investing.com ataki Hutich uszkodziły w niedzielę kilka okien w siedzibie Saudi Aramco w dzielnicy finansowej Rijadu. Ministerstwo Energii Arabii Saudyjskiej przekazało, że uszkodzenia wieżowca były ograniczone, nikt nie został ranny, a resort nie wskazał sprawców. Koalicja pod wodzą Arabii Saudyjskiej poinformowała, że obrona przeciwlotnicza przechwyciła nad Rijadem rakietę Hutich wcześnie rano. W ostatnich tygodniach Hutim nasilili ataki na obiekty Aramco; w połowie października rakieta uderzyła w budynek administracyjny koncernu w Dhahranie.
Najważniejsze
Nasilenie ataków - W ostatnich tygodniach Hutim nasilili ataki na obiekty Aramco.
Dhahran w październiku - W połowie października Hutim uderzyli w budynek administracyjny Aramco w Dhahranie; wybuchł ograniczony pożar, bez ofiar.
Według prokuratury grupa pracująca dla rosyjskiego wywiadu działała co najmniej od czerwca 2023 r. do grudnia 2025 r. w Polsce, na Litwie i w Rosji, a wartość procederu dostarczania Rosji elementów amunicji przekroczyła 2 mln zł. Sąd Rejonowy w Białymstoku aresztował tymczasowo czworo podejrzanych na trzy miesiące. ABW zatrzymała sześć osób, w tym 37-letnią Rosjankę, a cztery usłyszały zarzuty szpiegostwa; zatrzymania przeprowadzono 21 października i 2 listopada, a przeszukano 21 miejsc. Według Spider's Web grupa kupowała w internecie łuski i pociski, które wywożono do Rosji.
Najważniejsze
Skala procederu - Wartość dostarczonych Rosji elementów amunicji przekroczyła według śledczych 2 mln zł.
Czas działania - Grupa działała co najmniej od czerwca 2023 r. do grudnia 2025 r.
Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz wraz z wiceszefową MON Magdaleną Sobkowiak-Czarnecką spotka się we wtorek w Waszyngtonie z szefem Pentagonu Pete'em Hegsethem; delegacja wylatuje w poniedziałek wieczorem. Możliwe jest podpisanie porozumienia o współpracy polskiego i amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego, ale tylko jeśli uda się uzgodnić wszystkie kwestie, a jego zapisy dopracowują zespoły obu stron. Tematem rozmów będą też centrum serwisowe pocisków PAC-3 do Patriotów oraz stała baza USA w Polsce, o której ostatecznie zdecyduje prezydent Trump.
Najważniejsze
Stała baza USA - Ostateczna decyzja o ulokowaniu w Polsce amerykańskiej bazy należy do prezydenta Trumpa.
Umowa z Lockheed Martin - Według wiceministry na wypracowanie treści umowy rządu z firmą Lockheed Martin zostało około trzech miesięcy.
Akcje Nvidii spadły w poniedziałek o ok. 6% po tym, jak rada dyrektorów wszczęła niezależne śledztwo w sprawie prezesa Jensena Huanga, który w mailu do pracowników przyznał się do romansu z Alice Huang, podejrzewaną przez amerykański wywiad o szpiegostwo na rzecz Chin. Rada oświadczyła, że nie ma powodu sądzić, by zagrożono bezpieczeństwo narodowe lub tajemnice firmy, a Huang zostaje na stanowisku. Chiny zaprzeczyły udziałowi swoich służb, a Trump nazwał Huanga „honorowym facetem”. Wyniki kwartalne Nvidia poda 17 listopada, a 18 listopada Huang ma stawić się na zamkniętym briefingu w Kongresie.
Wpływ na rynek: ↓ Nvidia, sektor chipów
Najważniejsze
Niezależne śledztwo - Rada dyrektorów Nvidii wszczęła niezależne śledztwo; Huang pozostaje prezesem.
Polsko-chorwacki zespół archeologów z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Instytutu Archeologii w Zagrzebiu odkrył na bezludnej wyspie Lukovac rzadką bullę biskupią. Zabytek mierzy około 22 na 19 milimetrów i jest wstępnie datowany na VI-VII wiek. Na bulli widnieje łaciński napis STEPHANVS w trzech wierszach oraz skrót EPISC, od słowa episcopus, czyli biskup. Naukowcy nie znaleźli dotąd podobnej bulli z regionu wschodniego Adriatyku. Zespół pod kierunkiem prof. Fabiana Welca i dr Any Konestry pracuje na wyspie od 2019 roku.
Najważniejsze
Unikat w regionie - Naukowcy nie znaleźli dotąd podobnej bulli z regionu wschodniego Adriatyku.
Datowanie - Bulla pochodzi z udokumentowanego kontekstu archeologicznego, więc można ją datować wstępnie na VI-VII wiek.
Donald Trump napisał na Truth Social, że wątpi, czy wybory były uczciwe, i zapytał, jak sondaże mogły się tak bardzo pomylić. W wywiadzie dla CBS News stwierdził, że jego partia wygrałaby łatwo, gdyby startował on sam. Według BBC Demokraci zdobyli 54 miejsca w Senacie i 254 w Izbie Reprezentantów, choć liczenie w niektórych wyścigach trwa. Urzędnicy stanowi i lokalni twierdzą, że głosowanie przebiegło w większości bez problemów. Sąd Najwyższy odrzucił wniosek Trumpa o wstrzymanie liczenia spornych głosów w Kalifornii. W noc wyborczą Trump mówił New York Timesowi, że jest gotów zaakceptować wyniki.
Najważniejsze
Sąd Najwyższy - Sąd Najwyższy odrzucił wniosek Trumpa o wstrzymanie liczenia spornych głosów w Kalifornii.
Urzędnicy o głosowaniu - Urzędnicy stanowi i lokalni twierdzą, że głosowanie przebiegło w większości bez problemów.
Rosneft wprowadził ograniczenia sprzedaży paliw na stacjach we wszystkich obwodach Rosji. W miastach limit zakupu benzyny wynosi 30 litrów, a przy drogach 50 litrów. Jak podaje Financial Times, w Krasnojarsku wydawano nie więcej niż 30 litrów paliwa na pojazd. Ograniczenia wróciły, mimo że kilka tygodni wcześniej zniesiono je w 15 obwodach z powodu poprawy dostaw. Przed ponownym wprowadzeniem limitów Rosneft zniósł wszystkie ograniczenia 23 października. Powrót limitów nastąpił po serii ukraińskich ataków na rafinerie ropy naftowej.
Najważniejsze
Zakaz kanistrów - W Krasnojarsku i Karelii zakazano sprzedaży paliwa do kanistrów.
Limity na diesla - W Krasnojarsku limit oleju napędowego wynosi 100 litrów na klienta.
Jastrzębska Spółka Węglowa podpisała z Agencją Rozwoju Przemysłu umowę pożyczki do 1,066 mld zł, podało WNP.pl. Pożyczka zastępuje planowaną sprzedaż Jastrzębskich Zakładów Remontowych i Przedsiębiorstwa Budowy Szybów, które zostają w JSW. Ostateczna kwota zależy od środków, jakie ARP pozyska ze sprzedaży skarbowych papierów wartościowych. Najpierw pieniądze pokryją zaliczkę 400 mln zł z przedwstępnej umowy sprzedaży z marca 2026 roku, potem posłużą działalności i redukcji kosztów. ARP może wstrzymać wypłatę transz, a finansowanie trwa do 30 czerwca 2038 roku, z karencją w spłacie kapitału do 30 czerwca 2029 roku.
Najważniejsze
Zamiast sprzedaży spółek - JSW zachowuje dwie spółki zależne, których sprzedaż wcześniej planowano.
Warunki wypłaty - ARP może wstrzymać wypłatę transz, jeśli spłata jest zagrożona.
Senatorowie zdecydowali o przesunięciu wejścia w życie przepisów o odszkodowaniach za szkody wyrządzone przez ptaki na 1 stycznia 2028 roku. Projekt przewidywał powierzenie szacowania strat Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa, ale z tym rozwiązaniem nie zgadza się Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przedstawiciel Ministerstwa Klimatu i Środowiska potwierdził, że w budżecie nie ma środków na nowe zadania. W projekcie pojawiła się kwota około 70 mln zł na odszkodowania za szkody w rolnictwie. Legislator Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny już wcześniej zakwestionował podobne ograniczenia odpowiedzialności Skarbu Państwa dla szkód powodowanych przez bobry, żubry, wilki, rysie i niedźwiedzie.
Najważniejsze
Szkody w rybactwie śródlądowym - Przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Rybackiego Jerzy Czyżak wskazał na szacowane szkody w rybactwie śródlądowym na poziomie 200 mln zł.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego - Trybunał Konstytucyjny wcześniej zakwestionował podobne ograniczenia odpowiedzialności Skarbu Państwa dla szkód powodowanych przez bobry, żubry, wilki, rysie i niedźwiedzie.
Rząd wprowadza czasowe odstępstwa od przepisów o czasie pracy kierowców cystern przewożących LPG, by pomóc suszarniom kukurydzy w kryzysie gazowym. Decyzja zapadła na wniosek ministra energii Miłosza Motyki, który wskazuje na zawirowania geopolityczne i nagły skok popytu. Rolnicy krytykują ją jako niewystarczającą: pytają, co mają wozić cysterny, skoro propanu brakuje w terminalach. Rolnik Jacek Słoma z Podlasia podaje, że ceny gazu do suszarni wzrosły nawet o 200% rok do roku, a skupy wstrzymują zakupy mokrego ziarna lub obniżają ceny nawet o 100-150 zł na tonie.
Najważniejsze
Brak propanu w terminalach - Rolnicy pytają, co mają przewozić cysterny, skoro propanu fizycznie brakuje w terminalach.
Skutki dla skupów - Skupy wstrzymują zakupy mokrego ziarna lub obniżają ceny nawet o 100-150 zł na tonie.
W Warszawie przeszedł protest pod hasłem „Zatrzymajmy Palantir. Nie oddamy naszych danych” przeciwko współpracy MON z amerykańską firmą Palantir Technologies. Demonstranci domagali się niezależnego audytu bezpieczeństwa przed podpisaniem kontraktu, wskazując na zagrożenia dla danych wojskowych i suwerenności cyfrowej Polski, i przywoływali aferę Pegasusa. Manifestację zakończono przed Pałacem Prezydenckim, gdzie przedstawiciele inicjatywy „Nasze Dane” odczytali list otwarty do prezydenta Karola Nawrockiego. Petycję z kilkoma tysiącami podpisów zapowiedziano złożyć 10 listopada. Minister Władysław Kosiniak-Kamysz podpisał w październiku 2025 r. list intencyjny o współpracy; Palantir zaprzeczył, że współtworzył systemy Gospel i Lavender.
Najważniejsze
Podpisany list intencyjny - Minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podpisał 27 października 2025 roku list intencyjny dotyczący dalszego rozwijania współpracy z Palantirem.
Zaprzeczenie firmy - Palantir zaprzeczył, aby dostarczał lub współtworzył systemy Gospel i Lavender, opisywane w kontekście wykorzystywania sztucznej inteligencji do identyfikowania celów w Strefie Gazy.
Badacze opisali nowy gatunek nogala Megapodius rokusi, którego szczątki odkryto na indonezyjskiej wyspie Flores. Ptak żył tam ponad 120 tysięcy lat temu. Szczątki wydobyto z jaskini Liang Bua około 17 lat temu, ale dopiero teraz w pełni opisano nowy gatunek. Nazwano go na cześć Rokusa Due Awe, który jako pierwszy rozpoznał kości Homo floresiensis, a później zidentyfikował skamieniałość jako kość ptaka. Megapodius rokusi ważył niemal 4 kilogramy, czyli prawie czterokrotność masy czerwononogiego współczesnego krewniaka. Skamieniałość jest pierwszym znanym znaleziskiem przedstawiciela tej grupy na obszarze Wallacei, regionu wyspiarskiego położonego między Azją a Australią.
Najważniejsze
Brak kości skrzydeł - Naukowcy nie odnaleźli kości skrzydeł ptaka, więc nie wiadomo, czy potrafił latać.
Pierwsze znalezisko w regionie - Skamieniałość jest pierwszym znanym znaleziskiem przedstawiciela tej grupy na obszarze Wallacei.
Nazwa na cześć odkrywcy - Gatunek nazwano na cześć Rokusa Due Awe, który jako pierwszy rozpoznał kości Homo floresiensis.
Brytyjski komik Russell Brand został w poniedziałek skazany na 10 lat i 6 miesięcy więzienia za zgwałcenie jednej kobiety i napaści seksualne na trzy inne. Sędzia Joel Bennathan stwierdził, że Brand wykazywał „swobodne i aroganckie lekceważenie” odmowy ze strony kobiet. Ława przysięgłych uznała go winnym w czwartek, a od dwóch innych zarzutów gwałtu i próby napaści seksualnej go uniewinniła. Według Financial Times Brand odbędzie dwie trzecie kary w zakładzie karnym, a resztę po zwolnieniu pod nadzorem.
Najważniejsze
Odsiadka - Brand odbędzie dwie trzecie kary w zakładzie karnym, resztę po zwolnieniu pod nadzorem.
Źródła: Insider Paper, Polymarket, Financial Times, Zero Hedge
SpaceX wyznaczyło na piątek 13 listopada termin 15. testowego lotu Starship, według Space.com i MarketScale z 9 listopada; część serwisów podaje 14 listopada. Lot ma być pierwszym, w którym zarówno statek Starship, jak i booster Super Heavy wrócą do Starbase i zostaną złapane przez wieżę. Booster był już przechwytywany przez wieżę w trzech wcześniejszych lotach, ale statku nigdy nie próbowano łapać.
Najważniejsze
Pierwsza próba złapania statku - Ship nigdy wcześniej nie był przechwytywany przez wieżę; 15. lot ma to zmienić, wraz z próbą złapania Super Heavy.
Satelity Starlink V3 na pokładzie - Podczas lotu zostanie wystrzelonych 26 satelitów nowej generacji Starlink V3.
Warunek odwołania - SpaceX zastrzega, że przechwycenie zostanie odwołane, jeśli podczas lotu coś pójdzie nie tak.
Rockstar Games ustalił terminy pre-loadingu GTA 6: na PS5 pobieranie ruszy o północy czasu lokalnego we wtorek 10 listopada, a na Xbox Series X|S w USA wcześniej, w poniedziałek 9 listopada o 16:00 czasu PT. Gra wymaga około 212 GB wolnego miejsca. Premiera zaplanowana jest na 19 listopada, a pudełkowe wydania zawierają kod do pobrania, nie płytę.
Najważniejsze
Różne terminy na konsolach - Xbox Series X|S w USA dostaje preload w poniedziałek 9 listopada o 16:00 PT, a PS5 o północy czasu lokalnego we wtorek 10 listopada.
Wymagania miejsca na dysku - Przed pobraniem PlayStation zaleca zwolnienie co najmniej 212 GB przestrzeni na dysku PS5.
Komisja Europejska od 2013 r. bada zgodność zwolnienia z CIT, z którego korzystają zarządcy polskich portów, z unijnymi zasadami pomocy publicznej. Wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka mówi o możliwej konieczności zwrotu ponad 730 mln zł; to szacunek rządu, nie oficjalny rachunek Komisji. W latach 2016-2025 cztery największe zarządy portów uzyskały dzięki zwolnieniu 592,7 mln zł korzyści. Projekt obejmuje 17 podmiotów, a nowe przepisy miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. i przewidują dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu zwrotu pomocy.
Najważniejsze
Skala korzyści - Cztery największe zarządy portów uzyskały dzięki zwolnieniu 592,7 mln zł w latach 2016-2025.
Zakres projektu - Projekt obejmuje 17 podmiotów zarządzających portami i przystaniami morskimi.
Termin wejścia w życie - Nowe przepisy, jeśli wejdą w życie, miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Bolid spadł nad zatoką Cape Cod Bay 30 maja 2026 roku o godzinie 13:06 czasu lokalnego, a świadkowie widzieli go w ciągu dnia nad wybrzeżem Massachusetts. Ciało o średnicy około metra prawdopodobnie było zwarte i bogate w żelazo, a jego fragmenty spadły na zatokę jako meteoryty. Eksplozja w atmosferze miała siłę równą około 500 ton TNT, a całkowita energia uderzenia wyniosła około 1,1 kilotony TNT. Analiza orbity wykazała, że meteoroid krążył wokół Słońca po wydłużonej orbicie kometarnej, sięgającej prawie orbity Jowisza, i nie był kometą. Badacze uznali, że bliski przelot obok Jowisza mógł wyrzucić małą planetoidę z pasa planetoid na trajektorię kolizyjną z Ziemią.
Najważniejsze
Zespół badawczy - Dane z radaru meteorowego SIMONe, radarów pogodowych NEXRAD, infradźwięków i kamer zebrał zespół prowadzony przez Juhę Vierinena z Arktycznego Uniwersytetu Norwegii.
Skala eksplozji - Eksplozja w atmosferze miała siłę równą około 500 ton TNT, a całkowita energia uderzenia wyniosła około 1,1 kilotony TNT.
Stany Zjednoczone zawiesiły do 10 stycznia 2027 r. działania wobec chińskiego sektora stoczniowego i morskiego, by umożliwić dalsze rozmowy. Chińskie Ministerstwo Transportu ogłosiło 9 listopada, że również przedłuża do tej samej daty zawieszenie własnych odwetowych opłat portowych wobec statków powiązanych z USA. Przedłużenie jest częścią dwumiesięcznego rozszerzenia rozejmu handlowego uzgodnionego w październiku 2025 r. w Busan przez prezydentów Trumpa i Xi. Podczas zawieszenia żadna ze stron nie będzie ponosić odpowiedzialności za opłaty za usługi morskie ani dodatkowe cła na dźwigi i sprzęt do obsługi ładunków.
Najważniejsze
Dochodzenie z 2024 r. - Opłaty wynikają z dochodzenia USTR wszczętego w kwietniu 2024 r. w sprawie dominacji Chin w sektorach morskim, logistycznym i stoczniowym.
Nowy Kongres - Zwycięstwo Demokratów w wyborach śródokresowych zwiększa nadzór i uprawnienia budżetowe Kongresu, który zasiądzie 3 stycznia 2027 r., co komplikuje ewentualne ustępstwa wobec Pekinu.
Co najmniej 13 osób zginęło na łodzi z migrantami, którą zauważył statek kontenerowy pod banderą Maroka około 15 mil morskich od Krety. Straż przybrzeżna uratowała 18 osób; według BBC wszystkie to obywatele Sudanu, a czterech trafiło do szpitala, w tym małe dziecko. Władze uważają, że jednostka była na morzu od kilku dni i miała trudności z dotarciem do brzegu z powodu silnego wiatru. W weekend u wybrzeży wyspy z innej łodzi wydobyto 8 ciał; dwóch Sudańczyków zatrzymano pod zarzutem przemytu.
Najważniejsze
Druga tragedia w weekend - Z łodzi z 28 Sudańczykami wydobyto 8 ciał; dwóch Sudańczyków zatrzymano jako domniemanych przemytników.
Pomoc na morzu - Łódź wypatrzył statek kontenerowy pod banderą Maroka około 15 mil morskich od wybrzeża.
Naukowcy z międzynarodowego zespołu z Singapuru, Wiednia i Neapolu opublikowali w recenzowanym czasopiśmie „Journal of Experimental Biology” wyjaśnienie, jak ośmiornice przeciskają się przez otwory mniejsze od rozstawu swoich oczu. Badacze analizowali młode osobniki ośmiornicy zwyczajnej pozyskane z Francji oraz ośmiornicy meksykańskiej hodowane z jaj z Meksyku. Kluczem jest sekwencja ruchów ramion oraz kompresja narządów wewnętrznych. W większych otworach ośmiornice zwyczajne przykładały od 3 do 5 ramion, przyczepiały je przyssawkami do przegrody, usztywniały i jednym płynnym ruchem przeciągały resztę ciała w około 20 sekund. Ośmiornice meksykańskie nie podejmowały próby przejścia przez mniejszy otwór. Eksperci zamierzają wykorzystać wyniki przy projektowaniu robotów o miękkiej konstrukcji.
Najważniejsze
Zastosowanie w robotyce - Wyniki mają zastosowanie w projektowaniu robotów o miękkiej konstrukcji, które mogłyby przeszukiwać ruiny po katastrofach lub prowadzić badania w oceanach.
Różne strategie gatunków - Ośmiornice meksykańskie nie podejmowały próby przejścia przez mniejszy otwór, w przeciwieństwie do ośmiornic zwyczajnych.
Brytyjskie centrum UKMTO zmieniło klasyfikację incydentu z pożarem na statku około 18 mil morskich na wschód od Khor Fakkan w Zjednoczonych Emiratach Arabskich na atak. Początkowo UKMTO informowało o zdarzeniu z udziałem masowca i sił wojskowych, bez przypisania sprawcy; stan załogi i zakres szkód nie były znane. To szósty statek zaangażowany w zgłaszane ataki lub incydenty bezpieczeństwa w korytarzu Zatoki Omańskiej i Cieśniny Ormuz w tym miesiącu. Iran twierdzi, że dwa tankowce zapaliły się po uderzeniu w miny na "nieautoryzowanej trasie" w Ormuzie; te doniesienia nie zostały niezależnie potwierdzone.
Najważniejsze
Ofiara śmiertelna - Marynarz na greckim tankowcu zginął w prawdopodobnym ataku rakietowym w Zatoce, według armatora - to osobny incydent.
Wersja Teheranu - Iran twierdził, że statki zapaliły się po uderzeniu w miny w Cieśninie Ormuz.
NASA ogłosiła kontrakty w ramach 10-letniej architektury CLPS 2 o łącznej maksymalnej wartości 10 mld dolarów, nie jest to kwota przyznana natychmiast. Osiem firm, m.in. Blue Origin, SpaceX i Lockheed Martin, będzie rywalizować o nowe misje dostaw na Księżyc. Blue Origin dostał kontrakt bazowy na dostarczenie łazika PROMISE wart 94 mln dolarów, z opcją 140 mln dolarów zależną od wykonania. Łazik z napędem jądrowym, zbudowany w JPL, ma badać okolice południowego bieguna Księżyca od późnego 2028 roku. NASA przyznała też sześć zleceń transportu orbitalnego i startów o wartości ok. 1,3 mld dolarów w programie VADR.
Najważniejsze
Rywalizacja o misje - Osiem firm, m.in. Blue Origin, SpaceX i Lockheed Martin, będzie konkurować o misje CLPS 2.
Łazik PROMISE - Łazik z napędem jądrowym zbudowany w JPL ma badać okolice bieguna południowego Księżyca od późnego 2028 roku.
Biedronka udostępniła w Google Play i App Store darmową aplikację Biek - Biedronka Express, własny kanał sprzedaży z dostawą zakupów, niezależny od zewnętrznych platform. Według Spider's Web zakupy mają być możliwe siedem dni w tygodniu i w większość świąt, na start w 17 miastach, a czas dostawy zależy od lokalizacji. Zamówienia nadal dowożą kurierzy Glovo. O planach osobnej aplikacji Biek wspominał już regulamin Moja Biedronka obowiązujący od 5 listopada, a dotychczas dowóz w aplikacji Glovo obejmował 16 miast.
Najważniejsze
Dostawa przez Glovo - Kurierzy Glovo nadal dostarczają zakupy, a Biedronka oferuje spójne środowisko zakupowe we własnej aplikacji.
Zasięg na start - Usługa startuje w 17 miastach w Polsce.
Policja RPA zatrzymała dziewięciu cudzoziemców w wieku od 20 do 26 lat, podejrzanych o próbę wyjazdu z kraju, by walczyć w wojnie między Rosją a Ukrainą. Zatrzymania przeprowadzono w Johannesburgu i okolicach w niedzielę wieczorem, przez zespół wielu służb z udziałem Interpolu. Grupie zarzuca się naruszenie prawa RPA, które zakazuje działalności najemniczej bez zgody rządu. Władze nie ujawniły narodowości zatrzymanych ani nie wskazały, po której stronie planowali walczyć. Zatrzymani mają stanąć przed sądem w poniedziałek później lub we wtorek.
Najważniejsze
Skala werbunku - Ukraiński wywiad szacował wcześniej w tym roku, że ponad 1700 osób z 36 państw Afryki zwerbowano do walki po stronie Rosji.
Brak szczegółów - Władze nie ujawniły narodowości zatrzymanych, potwierdziły jedynie, że nikt z nich nie mieszka w RPA.
Polskie górnictwo węgla kamiennego poniosło w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku niemal 2,5 mld zł straty netto - podaje WNP.pl. Dla porównania, w całym 2025 roku branża miała ponad 8,2 mld zł straty netto. W posiedzeniu zespołu uczestniczyli wiceminister energii Marian Zmarzły, wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona oraz wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Galos. Około pół godziny po rozpoczęciu obrad dołączył minister aktywów państwowych Wojciech Balczun. Związkowcy postulowali wzrost górniczych wynagrodzeń, wskazując, że coraz mniejszymi siłami załogi wydobywa się coraz większe wolumeny. Strona społeczna podkreślała, że węgiel, tańszy od gazu i mający krajowe zasoby, zapewnia bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Najważniejsze
Jastrzębska Spółka Węglowa - W trakcie obrad sporo czasu poświęcono omówieniu sytuacji Jastrzębskiej Spółki Węglowej.
Żądania związkowców - Związkowcy domagają się wzrostu górniczych wynagrodzeń oraz zwiększenia wydobycia przy mniejszej liczbie pracowników.
Kanclerz Friedrich Merz chce zaproponować bawarską polityk Ilse Aigner na następcę prezydenta Niemiec, podał Financial Times; informację potwierdziła też DIE ZEIT. Nominacja ma zostać potwierdzona na poniedziałkowym spotkaniu CDU i CSU, a wybór uznaje się za niemal pewny. Prezydenta wybierze Zgromadzenie Federalne, które zbierze się 30 stycznia i wybierze następcę Franka-Waltera Steinmeiera. Aigner, 61-letnia przewodnicząca parlamentu Bawarii, była ministrem rolnictwa w rządzie Angeli Merkel.
Najważniejsze
Termin wyboru - Zgromadzenie Federalne zbierze się 30 stycznia, aby wybrać następcę Franka-Waltera Steinmeiera.
Sylwetka kandydatki - Aigner, 61 lat, zaczynała w polityce lokalnej, a w 1998 roku weszła do Bundestagu.
Kontrakty terminowe na indeksy USA rosną na początku tygodnia. Na Dow Jones Industrial Average wzrosły do około 1,3%, na S&P 500 o 0,95%, a na Nasdaq-100 o 1%. Ropa naftowa tanieje po informacjach o deeskalacji na Bliskim Wschodzie, a indeks S&P 500 w pewnym momencie wzrósł o około 0,7%. Akcje Nvidii spadają o około 6% w handlu przedsesyjnym po tym, jak rada dyrektorów firmy otworzyła śledztwo wobec prezesa Jensena Huanga. Według narzędzia CME FedWatch prawdopodobieństwo podwyżki stóp Fed o 25 punktów bazowych w grudniu wynosi blisko 80%.
Wpływ na rynek: ↑ kontrakty na Dow, S&P 500, Nasdaq-100 · ↓ ropa, Nvidia
Najważniejsze
Tańsza ropa - Ropa tanieje po informacjach o deeskalacji na Bliskim Wschodzie, co łagodzi obawy o inflację.
Policja w Warszawie wprowadziła zakaz noszenia lub przemieszczania w stanie rozładowanym wszelkiego rodzaju broni na obszarze miasta 11 listopada 2026 r., by zapewnić bezpieczeństwo uczestników obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Zakaz nie obejmuje osób posiadających broń na podstawie świadectwa broni ani członków misji dyplomatycznych i urzędów konsularnych. Noszenie broni wbrew zakazowi jest czynem zabronionym, za który grozi grzywna lub areszt. Zakaz zapowiadano już w październiku, a 9 listopada, po zamachu w Krakowie, policja i MSWiA potwierdziły decyzję i ujawniły szczegóły zabezpieczeń Marszu Niepodległości.
Najważniejsze
Główne wydarzenie dnia - Głównym wydarzeniem w Warszawie 11 listopada będzie Marsz Niepodległości, a swój udział zapowiedział prezydent Karol Nawrocki.
Chińscy fizycy na pokładzie stacji Tiangong schłodzili chmurę ok. 20 tys. atomów rubidu do efektywnej temperatury poniżej 10 pikokelwinów, podaje Science News, a według ScienceAlert wartość wynosi 9,7 pikokelwina. To najniższa temperatura, jaką kiedykolwiek zarejestrowano; poprzedni rekord, 38 pikokelwinów, padł w 2021 roku w wieży swobodnego spadku w Bremie, a w 2022 roku w kosmosie osiągnięto 52 pikokelwiny. Wartość jest efektywna - wynika z tego, jak wolno chmura atomów się rozszerza, a nie z bezpośredniego pomiaru. Mikrograwitacja pozwala atomom pozostać w pułapce dłużej niż na Ziemi. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Science.
Najważniejsze
Rekord w kosmosie - Chmura ok. 20 tys. atomów rubidu osiągnęła efektywną temperaturę poniżej 10 pikokelwinów.
Pomiar pośredni - Temperatura wynika z tempa rozszerzania się chmury atomów, nie z bezpośredniego pomiaru.
Zespół kierowany przez dr Dagmarę Sochę z Uniwersytetu Warszawskiego przebadał włosy i paznokcie ośmiu zamrożonych inkaskich mumii z Peru i Argentyny; wyniki opublikowano w czasopiśmie Antiquity. To pięcioro dzieci w wieku 6-10 lat i troje nastolatków w wieku około 14 lat, złożonych w ofierze w rytuale capacocha. We wszystkich próbkach włosów wykryto kokainę i benzoylecgoninę, co oznacza żucie liści koki w ostatnich miesiącach i tygodniach życia. U dwóch mumii, w tym Chuschy, znaleziono kokaetylen, który powstaje przy łączeniu kokainy z alkoholem. W paznokciach Juanity wykryto harminę z roślin używanych do ayahuaski. Autorzy zastrzegają, że włosy i paznokcie nie rejestrują pojedynczych zdarzeń, a skład substancji różnił się między ofiarami.
Najważniejsze
Koka u wszystkich - Kokainę i jej metabolit wykryto we wszystkich przebadanych próbkach włosów.
Alkohol u dwóch - Kokaetylen, który powstaje po spożyciu kokainy i alkoholu, wykryto u dwóch mumii, w tym Chuschy.
Ayahuasca u Juanity - Harminę znaleziono tylko w paznokciach Juanity (Damy z Ampato).
Minister pracy Jean-Pierre Farandou ogłosił podwyżkę francuskiej płacy minimalnej (Smic) o 1,6% do około 1502 euro netto miesięcznie od 1 grudnia. W tym roku płaca minimalna wzrosła łącznie o 5,3%. Premier Sébastien Lecornu określił podwyżkę jako drugą co do wielkości od 20 lat i zaznaczył, że nie jest to porozumienie ostateczne. Związki uznały ją za niewystarczającą: CFDT nazwała ją niewystarczającą, a szefowa CGT Sophie Binet okruchami; z 23 euro wzrostu 18 euro to automatyczna waloryzacja zaplanowana na 1 stycznia.
Najważniejsze
Zastrzeżenie premiera - Premier Sébastien Lecornu zaznaczył, że ogłoszona podwyżka nie jest porozumieniem ostatecznym.
Ocena związków - Z 23 euro wzrostu 18 euro to automatyczna waloryzacja zaplanowana na 1 stycznia, co związki uznają za niewystarczające.
Wewnętrzna ocena UE, do której dotarł Reuters, wskazuje, że rosyjska sieć dezinformacyjna Operation Overload wykorzystała październikowe zamieszki we Francji. Sieć rozsyłała filmy podszywające się pod zachodnie media, w tym fałszywe twierdzenia o atakach migrantów na protestujących, przedstawiała rząd jako słaby i obwiniała o niepokoje niekontrolowaną imigrację. Analiza obejmuje okres od 7 do 21 października i mówi o oportunistycznym wykorzystaniu napięć, a nie o ich wywołaniu - nie ma dowodów, że Rosja lub inni obcy aktorzy zainicjowali lub zaostrzyli protesty. Reuters nie mógł niezależnie zweryfikować ustaleń.
Najważniejsze
Zasięg prorosyjskich postów - Między 16 a 18 października 10 najczęściej oglądanych postów prorosyjskich kont o zamieszkach zebrało 2,8 mln wyświetleń na X.
Inni aktorzy - Posty powiązane z ruchem MAGA uzyskały ponad 49 mln wyświetleń, a posty izraelskich oficjeli, mediów i influencerów ponad 35 mln, wynika z oceny francuskiego MSZ.
Badania opublikowane w piśmie „Science Advances” wskazują, że intensywne wykorzystywanie czerwonego barwnika przez Majów doprowadziło do zanieczyszczenia środowiska na półwyspie Jukatan. Starożytni Majowie używali cynobru, czyli siarczku rtęci (HgS), do pokrywania budynków, posągów, ceramiki i nawet ciał zmarłych. Analiza rdzeni osadów z nizin Jukatanu wykazała niezwykle wysokie stężenia rtęci datowane na okres klasyczny (250–920 r. n.e.). Podczas intensywnych opadów rtęć z pigmentów była zmywana ze ścian i placów do gleby, zbiorników wodnych i cenotów. Badacze stwierdzili, że przez stulecia poziom rtęci w jeziorze Cobá i cenote Xcach wielokrotnie przekraczał współczesne normy bezpieczeństwa. W rdzeniach znaleziono też dowody na załamanie się wodnych sieci pokarmowych, co zbiegło się w czasie z okresami podwyższonego stężenia rtęci.
Najważniejsze
Obszar bez wcześniejszych danych - Na nizinach Jukatanu dotąd nie odnotowano skażenia, a rdzenie z jezior pokazały je po raz pierwszy.
Skala zjawiska - Rtęć z pigmentów trafiała do gleby, zbiorników wodnych i cenotów po intensywnych opadach deszczu.
Niemcy nie mogą przekazać Ukrainie kolejnych systemów Patriot ani pocisków do nich z zapasów Bundeswehry - powiedział minister obrony Boris Pistorius w wywiadzie dla Focusa. Ocenił, że Berlin osiągnął absolutną granicę, bo niczego, co teraz przekaże, nie byłby w stanie na razie uzupełnić. Niemcy dostarczyły w czasie wojny kilka baterii Patriot i pakiety amunicji. Pistorius wezwał innych sojuszników do większego udziału w dostawach zaawansowanej obrony powietrznej. Kwestia dalszych dostaw ma zostać omówiona na posiedzeniu Grupy Kontaktowej ds. Ukrainy w połowie listopada.
Najważniejsze
Granica możliwości - Pistorius: niczego, co Niemcy teraz przekażą, nie będą w stanie na razie uzupełnić.
Ograniczona produkcja - Światowa produkcja pocisków PAC-3 MSE wynosi nieco ponad 600 sztuk rocznie.
Zamówienie USA - USA zatwierdziły możliwą sprzedaż 500 pocisków PAC-3 MSE za 2,1 mld USD, ale dostawy mają ruszyć dopiero po 2030 roku.
Według GetHome.pl średnia cena ofertowa mieszkań używanych w październiku spadła w Warszawie z 18,1 do 17,9 tys. zł za mkw., w Trójmieście z 17,6 do 17,3 tys. zł, a w Katowicach z 12,1 do 11,7 tys. zł. We Wrocławiu wzrosła do 14,8 tys. zł, a w Łodzi i Poznaniu pozostała praktycznie bez zmian. Pod koniec października na rynku wtórnym było około 131,5 tys. unikalnych ofert, a z ogłoszeń zniknęło 35 tys. lokali - to liczba obejmująca zarówno mieszkania sprzedane, jak i wycofane z oferty. We wszystkich siedmiu największych metropoliach kupujący mieli do wyboru więcej mieszkań nowych niż używanych.
Najważniejsze
Łódź: przewaga deweloperów - W Łodzi deweloperzy oferowali około 10,7 tys. mieszkań, a na rynku wtórnym było 4,5 tys. lokali.
Ceny ofertowe - Ceny ofertowe, nie transakcyjne, spadły w Warszawie, Trójmieście i Katowicach.
Fine Gael opublikowało w sobotę na zjeździe Ard Fheis w Cork dokument „Blueprint for a Unified Island”. Plan zakłada m.in. powołanie Stałego Forum Konstytucyjnego, jednostki planowania w kancelarii premiera, ministra stanu ds. relacji Północ-Południe oraz funduszu majątkowego na koszty przejściowe. Według szacunków koszt dla irlandzkiego skarbu państwa w najgorszym scenariuszu sięga 25 mld euro, a zależy od porozumienia z Wielką Brytanią. Lider partii Simon Harris powiedział, że chce zobaczyć zjednoczoną Irlandię za swojego życia. Partia DUP odrzuciła plan, nazywając go elementem politycznego „wyścigu w Dublinie, by wyglądać najzieleniej”, który nie ma nic wspólnego z mieszkańcami Irlandii Północnej.
Najważniejsze
Fundusz przejściowy - Plan przewiduje długoterminowy fundusz majątkowy Future Unified Island Fund na koszty zjednoczenia.
Wariant średni - Średni scenariusz to ok. 10 mld euro rocznie przy podziale emerytur i długu między Wielką Brytanią a Irlandią.
Brent rozliczył poniedziałkowe notowania na poziomie 92,57 USD za baryłkę, tracąc 5,75 USD, czyli 5,85 proc. Po rozliczeniu spadki pogłębiły się do ponad 7 USD za baryłkę, a cena zeszła do najniższego poziomu od końca sierpnia. WTI rozliczono na 86,85 USD po spadku o 4,38 proc. Brent stracił w ubiegłym tygodniu 16 proc., co było jego najsilniejszym tygodniowym spadkiem od początku pandemii COVID-19. Notowania osłabiły słowa Trumpa, że jest bardzo mało prawdopodobne, by zlecił nowe ataki na Iran, dopóki trwają rozmowy. Rynek czeka na wtorkowe dane o inflacji CPI w USA.
Wpływ na rynek: ↑ Goldman Sachs: 90-105 USD · ↓ Brent 92,57 USD (-5,85 proc.)
Najważniejsze
Prognoza Goldman Sachs - W ostatnich tygodniach roku cena ropy ma wahać się w przedziale 90-105 dolarów za baryłkę.
Scenariusz z Ormuzem - Analityk CBA ocenia, że porozumienie o zniesieniu blokady Ormuzu mogłoby obniżyć Brenta do 70-85 USD.
Republikański kongresmen Thomas Massie z Kentucky złożył w poniedziałek w Izbie Reprezentantów uchwałę o wszczęciu procedury impeachmentu szefa Pentagonu Pete'a Hegsetha. 34-stronicowy dokument ma osiem artykułów, w tym zarzut prowadzenia wojny z Iranem bez zgody Kongresu. Złożenie uchwały uruchomiło zegar, według którego głosowanie musi odbyć się w ciągu dwóch dni legislacyjnych; może to nastąpić już w środę. Lider demokratów Hakeem Jeffries zadeklarował w niedzielę poparcie: „hard yes”. Trump broni Hegsetha, twierdząc, że oskarżono go za wygranie dwóch wojen. Przewodniczący Izby Mike Johnson nazwał impeachment w czasie działań wojennych „strasznym obrazem”.
Najważniejsze
Osiem artykułów - 34-stronicowa uchwała ma osiem artykułów, w tym trzy o wojnie z Iranem bez zgody Kongresu.
Stanowisko Trumpa - Trump broni Hegsetha, twierdząc, że oskarżono go za wygranie dwóch wojen.
Hakerzy aktywnie wykorzystują krytyczną lukę *sshole w OpenSSH, która pozwala logować się na konta bez hasła w systemach Linux opartych na bibliotece musl, m.in. Alpine, OpenWrt i Yocto; systemy z glibc, jak Debian czy Ubuntu, nie są zagrożone. Previdian zanotował 20 prób wykorzystania z 13 adresów IP w dziewięciu krajach, a GreyNoise wykrył na swoich honeypotach w Azji Południowo-Wschodniej grupę GT10, której backdoor ma chińskojęzyczne komentarze i wygląda na wygenerowany przez AI. Atak wymaga hasła dłuższego niż 256 znaków. Poprawkę zawiera OpenSSH 10.6p2 z 5 listopada.
Najważniejsze
Kogo dotyczy - Luka obejmuje systemy musl bez PAM, np. Alpine, OpenWrt, Buildroot i Yocto; Debian, Ubuntu i Fedora nie są podatne.
Grupa GT10 - GreyNoise odnotował zaawansowane włamania grupy GT10 do honeypotów w Azji Południowo-Wschodniej.
Poprawka - OpenSSH 10.6p2 z 5 listopada blokuje atak; po aktualizacji trzeba zrestartować sshd.
Anthropic udostępnił w poniedziałek Claude Fable 5.2 w cenie 8 USD za milion tokenów wejściowych i 40 USD za wyjściowe; opcjonalny tryb szybki przyspiesza generowanie do 2,5 raza. Bliźniaczy Mythos 5.2, pozbawiony części zabezpieczeń cyfrowych i biologicznych, trafił wyłącznie do zweryfikowanych organizacji. Firma podaje, że około tysiąca agentów Fable 5.2 sformalizowało w języku Lean znany dowód Wielkiego Twierdzenia Fermata w około 30 godzin oraz rozwiązało dwa otwarte problemy fizyki czarnych dziur, opisane w preprintach bez recenzji. W teście ucieczki z piaskownicy Mythos 5.2 uzyskał 3,1%.
Najważniejsze
Dostęp do Mythos 5.2 - Dostęp mają tylko organizacje zweryfikowane w programach Cyber i Life Sciences Verification.
Fermat w 30 godzin - Około tysiąca agentów Fable 5.2 sformalizowało w Lean istniejący dowód Wielkiego Twierdzenia Fermata w około 30 godzin.
Antydestylacja - Techniki przeciwdziałania destylacji ograniczyły dane pozyskiwane przez destylatorów o 90% do 99%.
Papież Leon XIV odprawił w poniedziałek na świeżym powietrzu mszę przy Monumento de los Españoles w dzielnicy Palermo w Buenos Aires, drugim przystanku 12-dniowej podróży po Ameryce Łacińskiej. Według szacunków BBC na ulice wyszło około 2,5 mln osób; władze Argentyny mówiły o ponad 2 mln, a niezależnego liczenia brak. Była to pierwsza msza papieska w Argentynie od 1987 roku, gdy przyszło ok. miliona osób. Papież celebrował ją zaledwie trzy tygodnie po operacji raka płuca. W homilii mówił o rodzinie jako źródle podstawowych wartości narodu.
Najważniejsze
Pierwsza msza od 1987 - Ostatnia msza papieska w Argentynie odbyła się w 1987 roku, gdy zebrała ok. miliona osób.
Po operacji - Papież odprawił mszę trzy tygodnie po operacji raka płuca.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przybyła 9 listopada do Bukaresztu, zapewniając Rumunię o solidarności i wsparciu UE wobec zagrożeń na Morzu Czarnym. Według Komisji około połowa zagrożeń hybrydowych, ataków i naruszeń bezpieczeństwa odnotowanych w tym roku na terytorium UE dotyczyła Rumunii, Bułgarii i szerszego regionu. Komisja chce uruchomienia Europejskiego Centrum Bezpieczeństwa Morskiego na Morzu Czarnym, o co zabiegają Bukareszt i Sofia; projekt centrum z siedzibami w Konstancy i Warnie Rumunia i Bułgaria uzgodniły w czerwcu. Prezydent Rumunii Nicușor Dan oskarżył Rosję o próbę eskalacji konfliktu i wciągnięcia innych państw europejskich.
Najważniejsze
Ataki dronów na statki - Von der Leyen poinformowała, że w ostatnich tygodniach nasiliły się ataki dronów na statki handlowe na Morzu Czarnym; zginęli marynarze, inni zaginęli.
Nadzór z Copernicus - Bruksela planuje rozszerzenie nadzoru morskiego, w tym zdjęciami satelitarnymi z programu Copernicus, oraz wzmocnienie obrony przed cyberatakami i dezinformacją.
Paryska prokuratura wszczęła śledztwo wobec irańskiej grupy Shahid Kaveh, jednostki cyberofensywnej związanej z centrum cybernetycznym Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, oraz jej szefa i dwóch zastępców. Szef MSZ Jean-Noël Barrot zapowiedział sankcje na szczeblu europejskim i wezwał irańskiego ambasadora. Atak z połowy października dotknął ok. 700 punktów dużych sieci, m.in. Système U, Intermarché i E.Leclerc; spowodował duże straty żywności i około dwudziestu pożarów. Duński Danfoss twierdzi, że ucierpiały tylko nieaktualizowane starsze wersje jego systemu. Agencja ANSSI zaznacza, że nie można jeszcze stwierdzić, czy za późniejszymi atakami w innych krajach Europy stoi ten sam sprawca.
Najważniejsze
Kim jest Shahid Kaveh - Według prokuratury to jednostka operacji cyberofensywnych związana z centrum cybernetyczno-elektronicznym IRGC.
Obrona producenta - Danfoss twierdzi, że atak objął jedynie starsze, niezaktualizowane wersje jego systemu.
Ostrożność ANSSI - Agencja nie potwierdza jeszcze, że za innymi atakami w Europie stoi ten sam sprawca.
Źródła: Bankier, Politico Europe, Polymarket, Techmeme, Conflict Radar, BBC World, Financial Juice
Rurociąg East-West w zachodniej Arabii Saudyjskiej został w poniedziałek zaatakowany w regionie Medyny, co wywołało niewielki pożar, podaje Financial Times. Według saudyjskiej agencji prasowej nikt nie został ranny, a działanie rurociągu nie zostało zakłócone. Linia o długości ok. 1200 km łączy zakłady wydobywcze we Wschodniej Prowincji z portem Yanbu nad Morzem Czerwonym i pozwala omijać Cieśninę Ormuz. Sprawców nie wskazano. We wrześniu rurociąg zatrzymano na krótko po ataku dronów z Iraku.
Najważniejsze
Bez ofiar - Atak wywołał niewielki pożar; według saudyjskiej agencji nikt nie został ranny.
Szlak omijający Ormuz - Rurociąg o długości ok. 1200 km łączy Wschodnią Prowincję z portem Yanbu.
Nocne rosyjskie ataki na infrastrukturę energetyczną pozbawiły prądu ponad 600 tys. osób w Dnieprze i okolicznych miejscowościach, podaje Financial Times. W Żytomierzu 140 bloków mieszkalnych zostało bez ogrzewania. Według Kyiv Independent przerwy w dostawach prądu dotknęły w poniedziałek 12 obwodów, a sytuacja jest szczególnie krytyczna w obwodach kijowskim i dniepropietrowskim. Zełenski poinformował, że w ciągu tygodnia Rosja wystrzeliła 115 rakiet, prawie 1900 bomb szybujących i ponad 3000 dronów uderzeniowych. Kijów liczy na mocny 22. pakiet sankcji UE.
Najważniejsze
Skala ataków w tygodniu - Zełenski: 115 rakiet, prawie 1900 bomb szybujących i ponad 3000 dronów uderzeniowych.
Awarie w 12 obwodach - Przerwy w dostawach prądu objęły 12 obwodów, najgorzej w kijowskim i dniepropietrowskim.
Norweski operator sieci Statnett tymczasowo wstrzymał rezerwacje połączeń dla nowych centrów danych do czasu wprowadzenia rządowego systemu licencjonowania. W tym roku operator otrzymał wnioski o przyłączenie 26 gigawatów nowej mocy, czyli więcej niż obecne moce Norwegii, a centra danych stanowią 75 proc. tych wniosków. System licencjonowania ma faworyzować centra danych obsługujące obronę, policję i służby ratunkowe, służbę zdrowia oraz inną krytyczną infrastrukturę.
Najważniejsze
Możliwa budowa własnych elektrowni - Nowe centra danych mogą zostać poproszone o budowę elektrowni gazowych, w tym z systemem wychwytywania i składowania CO2, aby zapewnić sobie własną energię.
Kontekst bilansu energii - Norwegia produkuje więcej energii, niż zużywa, i jest eksporterem netto, jednak prognozy pokazują możliwy deficyt energii elektrycznej i wzrost cen w nadchodzących latach.
Indeks WIG20 wzrósł w poniedziałek o 0,82 proc., a szeroki WIG zyskał tyle samo. Najmocniej w indeksie zyskało Modivo, którego kurs wzrósł o 8,7 proc. Drugim filarem zwyżki był KGHM, który zyskał 4,55 proc. i przerwał spadki trwające od 13 października. Na rynek pozytywnie wpłynął spadek ceny ropy do 94 USD za baryłkę po słowach Donalda Trumpa o małym prawdopodobieństwie nowych ataków na Iran. Orlen, najsłabszy komponent WIG20, tracił 3,23 proc.; od rekordowej wyceny z 14 września jego kurs spadł o ponad 23 proc., a kapitalizacja o ponad 44 mld zł.
Wpływ na rynek: ↑ WIG20 0,82 proc. · ↓ Orlen 3,23 proc.
Najważniejsze
Modivo liderem - Spółka zyskała 8,7 proc. i była liderem wzrostów w WIG20.
Blue Origin, firma założona przez Jeffa Bezosa, zarejestrowała w Krakowie dwie spółki: Blue Origin Poland oraz Blue Origin Poland II, obie pod adresem ul. Wielicka 28. Według Spider's Web krakowski zespół będzie pracować przy projektowaniu chipów do konstelacji TeraWave. System, zapowiedziany w styczniu, ma liczyć 5408 satelitów: 5280 na niskiej orbicie okołoziemskiej i 128 na średniej. Rozmieszczanie ma ruszyć w 2027 r., a usługi mają trafić do dużych przedsiębiorstw, centrów danych i instytucji rządowych.
Najważniejsze
Odbiorcy usług - TeraWave ma służyć dużym przedsiębiorstwom, centrom danych i użytkownikom rządowym.
Skala klientów - Blue Origin zakłada obsługę maksymalnie około 100 tys. klientów.
Ministrowie spraw zagranicznych G7 rozpoczęli w poniedziałek dwudniowe rozmowy w Paryżu. Europejscy dyplomaci naciskają na sekretarza stanu Marco Rubio, by porozumienie pokojowe dla Ukrainy było sprawiedliwe, i ostrzegają przed eskalacją z Iranem. Rubio powiedział, że w rozmowach z Teheranem nie ma postępu, a część irańskich żądań jest nierealistyczna. Niemiecki minister Johann Wadephul oświadczył, że Europa musi mieć miejsce przy stole. Na marginesie spotkania Kanada ogłosiła nowe sankcje wobec Rosji: objęły 38 podmiotów i 24 osoby.
Najważniejsze
Iran i Ormuz - Rubio: w rozmowach z Iranem brak postępu, a część żądań Teheranu jest nierealistyczna.
Sankcje Kanady - Kanada dodała do listy sankcji wobec Rosji 38 podmiotów i 24 osoby.
31. szczyt klimatyczny ONZ, COP31, rozpoczął się 9 listopada w Antalyi w Turcji; negocjacje mają potrwać do 20 listopada. W konferencji uczestniczą przedstawiciele około 190 państw, którzy zaapelowali o przyspieszenie działań na rzecz klimatu. Drugi rok z rzędu brakuje oficjalnej delegacji Stanów Zjednoczonych, które po decyzji prezydenta Donalda Trumpa wycofały się z Porozumienia Paryskiego. Na szczyt jedzie jednak 19-osobowa grupa amerykańskich kongresmenów, która chce zbadać możliwości powrotu USA do współpracy klimatycznej.
Najważniejsze
Kongresmeni w Antalyi - Na szczyt jedzie 19 amerykańskich kongresmenów pod egidą instytutu SEEC, choć USA nie uczestniczą w negocjacjach.